Yap-İşlet-Devret, Servet Transferinin Yolu Oldu

AKP iktidarının “mega proje” olarak sunduğu ulaştırma yatırımları, kamusal hizmet anlayışından uzaklaşıp şirketlere uzun vadeli gelir garantisi sağlayan bir modele dönüştü. Yap-İşlet-Devret (YİD) yöntemiyle hayata geçirilen otoyol projeleri, bütçeye ve yurttaşın cebine ağır bir yük bindirirken, kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin tartışmaları da derinleştirdi.

BirGün’den Sibel Bahçetepe’nin haberine göre; ülkedeki toplam 3 bin 796 kilometre otoyolun 2 bin 282 kilometresinin Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından işletildiğine, 1.514 kilometresinin ise YİD modeliyle yapıldığına dikkat çeken meslek odaları ve muhalefet partileri, “Toplam otoyol uzunluğunun yaklaşık üçte birinin özel sektör finansmanı ve işletmesi altında olması, kamusal bir hizmetin ticari gelir modeline dönüştürüldüğünü göstermektedir” dedi.

Bu modelde finansman ve işletme özel şirkete bırakılırken, belirli süreli işletme hakkının tanınması ve çoğu projede araç geçiş garantisi verilmesi tepkileri büyütüyor. Süre sonunda yol devlete devrediliyor. Ancak bu süreçte gerçekleşmeyen trafik için bütçeden yapılan ödemeler ve kur artışları nedeniyle büyüyen garanti bedelleri kamuya “çifte fatura” çıkarıyor. Yurttaş da hem gişede hem vergisiyle bu yolların bedelini katbekat öderken, yolların yapımının yanı sıra sonrasında yaşanan sel, deprem gibi felaketlerle hasar görmesiyle ortaya çıkan onarım maliyeti de ekstra yüklere yol açıyor.

TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası (İMO) Yönetim Kurulu Sekreter Üyesi Bülent Tatlı, özelleştirme ve YİD modelinin mühendislik disiplininin olmazsa olmazı olan bütüncül planlama yerine “rant mantığı” ile ele alındığını belirterek kamusal ihtiyaç önceliğinin gözetilmediğini söyledi.

CHP İstanbul Milletvekili, Ulaştırma ve Altyapı Politika Kurulu Başkanı A. Sibel Yanıkömeroğlu ise ulaştırma altyapısının kamusal hizmet olmaktan çıkarıldığını söyledi. Yanıkömeroğlu, “Toplam otoyol uzunluğunun  üçte birinin özel sektör finansmanı ve işletmesi altında olması, kamusal bir hizmetin ticari gelir modeline dönüştürüldüğünü göstermektedir” dedi.

Haberin tamamına linkten ulaşılabilir.