Tarihe Geçecek Özelleştirme Rekoru

Türkiye’de özelleştirmeler Turgut Özal’ın Anavatan Partisi’nin (ANAP) iktidarda olduğu 1986 yılından itibaren hız kazındı. Tamamı kamuya ait veya kamu iştiraki olan kuruluşlardaki kamu payları özelleştirme kapsamına alındı. Bu program çerçevesinde, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı 277 kuruluşta hisse satışı veya varlık satış/devri yoluyla özelleştirme işlemi yaptı. Bu kuruluşlardan 272’sinde özelleştirme kapsamında olan kamu payı kalmadı.

Cumhuriyet’ten Mustafa Çakır’ın haberine göre; 2 Temmuz 1986 - 31 Temmuz 2025 dönemi satış/devir uygulamalardan tahsil edilen toplam tutar 174.2 milyar TL (71.7 milyar dolar) olarak gerçekleşti.

Özelleştirmelerin büyük bir bölümü ise AKP’nin iktidarda olduğu 2002 sonrasında gerçekleşti. Özelleştirmelerden yapılan toplam tahsilatın sadece 4.8 milyar lirası 1986 yılından 2004 yılına kadar olan dönemde gerçekleşti. Geriye kalan yaklaşık 169.4 milyar liralık tahsilatın tamamı ise AKP döneminde oldu.

1986-2025 yılları arasında özelleştirme tahsilatının zirve yaptığı yıl ise 2025 yılı olarak kayıtlara geçti. Geçen yıl özelleştirme uygulamalarından tam 19.7 milyar lira tahsilat yapıldı. Bu rakama en yakın tahsilat 13.1 milyar lira ile 2014 yılında gerçekleşmişti. Özelleştirme gelirlerinden Hazine’ye en fazla aktarmanın yapıldığı yıl da 13.5 milyar lira ile 2025 yılı oldu.

Santraller gitti
Elektrik dağıtımı tümüyle özelleştirildi. Sadece 2012 yılından 2025 yılı Ağustos ayına kadar geçen süreçte yaklaşık 6 bin 832 MW kurulu güçteki 13 termik santral ile bin 633 MW kurulu güçteki 99 HES özel sektöre devredildi. Gerçekleştirilen elektrik üretim özelleştirmelerinin işlem büyüklüğü 28.3 milyar dolar oldu. Bunun 12.5 milyar doları elektrik dağıtım özelleştirmelerinden geldi. Termik santral ihaleleri öncesinde 2012 yılında kurulu güç bazında yüzde 43 olan özel sektör payı tamamlanan özelleştirmelerin de etkisiyle yüzde 82’ye yükseldi.

Yeni santralleri özelleştirmeye devam eden AKP, elektrik iletimini de özelleştirme kapsamına aldı. 1997-2025 tarihleri arasında Türkiye Denizcilik İşletmeleri A.Ş.’ye (TDİ) ait 17 liman ile TCDD’ye ait Mersin, Samsun, Bandırma, İskenderun ve Derince limanları toplam 3.5 milyar dolara özelleştirildi.

Otoyol ve köprüler yolda!
Yıllardır elde kalan otoyol ve köprüleri özelleştirmeye çalışan iktidar, bu yıl “çalışmalarına” hız verdi. 2026 Bütçesi’nde, “Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 15/10/2010 tarihli kararı ile özelleştirme kapsam ve programına alınan ve alınacak olan otoyollar, köprüler, çevre otoyolları ve bağlantı yolları üzerinde bulunan bakım ve işletme tesisleri, hizmet tesisleri ve yük aktarma merkezi gibi diğer mal ve hizmet üretim birimleri ve varlıkların işletme haklarının verilmesi yöntemiyle özelleştirilmesine yönelik ihale hazırlık çalışmalarına devam edileceği” belirtilmişti.

Haberin tamamına linkten ulaşılabilir.