Mimarlık Öğrencileri Kentsel Değişimi Konuştu

Özyeğin Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, +10 İstanbul Araştırma Çalıştayları kapsamında bu sene, Dr. Özlem Bahadır ile birlikte “Kentsel Değişimleri Nişantepe Mahallesi Üzerinden Araştırmak” başlığıyla iki haftalık bir çalıştay gerçekleştirdi.

6-17 Temmuz 2026 tarihleri arasında Özyeğin Üniversitesi'nde gerçekleştirilen çalıştayda öğrenciler, üniversite kampüsünün de içinde bulunduğu Nişantepe Mahallesi'nde yaşanan kentsel değişimleri “kent hakkı”, “kentsel ayrışma” ve “mekânsal adalet” kavramları üzerinden araştırdı.

Dr.Özlem Bahadır ve Beril Özelçi’nin yürütücülüğünde gerçekleşen çalıştay, öğrencilerin kenti yalnızca fiziksel çevresi üzerinden gözlemlemelerini değil, karşılaştıkları değişimleri üreten toplumsal, politik ve gündelik dinamikleri anlamlandırabilecekleri bir bağlam oluşturmayı ve değişimler karşısındaki kişisel ve mesleki konumlarını sorgulamaları için alan açmayı amaçladı.

Kentsel ayrışmaları neden görmezden gelemeyiz?

(Görsel: Halil Altındere, Wonderland)

Yürütücüler, sahaya gitmeden önce bağlam kurucu çalışmalarının son ayağı olarak Halil Altındere’nin, Sulukule yıkımındaki öfkeyi performansa dönüştüren ‘Wonderland’ videosunu birlikte izlediklerini ve bunun hedefledikleri ‘Kentsel ayrışmaları neden görmezden gelemeyiz?’ tartışması için provakatif bir başlangıç verdiğini söylediler.

“Öğrenciler, post-itler aracılığıyla kentsel ayrışmaların bireysel ve toplumsal etkileri üzerinde görüşlerini paylaştı, katıldıkları ve katılmadıkları noktalar oldu, bu sayede tartışma ve düşüncelerini geliştirme fırsatı buldular.”

Kentsel değişimleri yazıyla düşünmek
Kentsel değişimlerin araştırılması sürecinde yazının önerdiği metinsel doku, kavrayışın ve ifadenin sınırlarını genişlettiği için ve öğrencinin derslikte ve sahada edindiği, maruz kaldığı bilgiyi işlemesi için yazının etkili bir araç olduğu belirtildi.

Yürütücüler, alan gezisi sonrasında izlenim yazısı niteliğindeki yazıların, çalıştay bitiminde eleştirel kent okumalarına doğru gelişim gösterdiğini belirttiler.

Öğrencilerin metinleri, kentsel savunuculuk ve politika belgesi olma yolundaki bir kentsel denemeden, kentsel kurguya, psikocoğrafik metinden, eleştirel kentsel denemeye büyük bir çeşitlilik gösterdi.

Çalıştay yürütücüleri, yapılan okuma, araştırma, yazma, tartışma sonrasında öğrencilerin üzerinde en çok durduğu konuların, tanık oldukları kent hakkı ihlalleri ve mekansal adaletsizliğin olağanlaşması olduğunu söylüyor.

Çalıştayin temel amacının kentsel değişimleri değerlendirebilmek için bir bağlam kurmak ve değişimler karşısında öğrencinin kişisel ve mesleki pozisyonunu araştırması için alan açmak olduğunu söyleyen Bahadır ve Özelçi, “Öğrenciler mesleki sorumluluklarının ne olduğunu sorguladılar, şablonlu düşündüğünü farkettiğini söyleyen öğrenciler oldu, "fiziksel tasarım" ile "toplumsal gerçeklik" arasındaki kopukluğu gidermenin mimarın sorumlulukları arasında olduğunu ve bunu daha önce bu kadar yakından gözlemleme ve düşünme imkanlarının olmadığını söyleyen öğrenciler oldu” dedi.

Yürütücüler, çalıştayda öğrencilerin kenti değerlendirmek için kişisel ölçütler geliştirdiklerini ve bunun kenti kendi öznel filtreleriyle görmeye ve değerlendirmeye başladıklarını gösterdiği için memnuniyet verici olduğunu belirtti.

Çalıştayda, kentsel değişimlere tanıklığın bir bağlama oturtulmadığında dönüştürücü ve eyleme teşvik edici bir nitelik kazanamadığı konuşuldu.

Bahadır, çalıştayın en büyük kazanımının, öğrencilerin kentsel değişimlerin ardındaki dinamikleri anlamaya başladıkça, kendilerini, kentin dışındaki gözlemciler olarak değil, kentin içinde sorumluluk taşıyan aktörler olarak görmeye başlamaları olduğunu söylüyor.