Kömür Madenlerinde Özelleştirme Tedirginliği

Zonguldak’ta Türkiye Taşkömürü Kurumu’na ait müesseseler bir ayı aşkın süredir üretim yapmıyor. Kamuya ait maden ocaklarında çalışan işçilerin bir kısmı izne çıkarılırken bir kısmı da farklı görevlendirmelerle, kurumdan gelecek haberi bekliyor.

BirGün’de yer alan habere göre; 13 Ocak’ta Türkiye Taşkömürü Kurumu’na (TTK) bağlı 3 müessese ve 4 ocakta duran üretim, TTK ve Çalışma Bakanlığı’nı davalık hale getirdi. Bakanlık müfettişlerinin yeraltında iş güvenliği eksikliklerini listeleyen raporu ile ocaklar kapanırken TTK, tespitlerin hatalı yorumlandığı gerekçesiyle yürütmenin durdurulması kararı talep ediyor.

Davada ilk bilirkişi raporuna itiraz edilirken 3 Mart’ta yapılacak 2’nci duruşmada yeni bilirkişi raporunun dosyaya sunulması bekleniyor. İlk bilirkişi raporu Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi’nden bir heyetin çalışmasıyla hazırlanmış, Bakanlık heyetin Zonguldaklı olmasını gerekçe göstererek rapora itiraz etmişti. İkinci rapor için, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi’nden bir heyet görevlendirildi.

Özelleştirme rekortmeni AKP’nin, ocak kapatmaya dair açıklama yapmaması ile Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’na gizlenmiş örtülü özelleştirme planları; kamunun en kıymetli varlıklarından madenlere ilişkin endişeleri beraberinde getirdi.

AKP iktidarı için maden özelleştirmeleri yeni değil. Özellikle iktidarlarında en çok zengin edilen kesimlerden maden patronları, hem doğrudan satış hem de rödovans sözleşmeleri ile ihya edildi. Maden sahalarının işletme hakkının belli süreyle tahsis edilmesi anlamına gelen rödovans, AKP’nin 2026 yılı planları ile uyumlu olması ile dikkati çekiyor.

Paha biçilemez kamu varlıklarından olan maden sahaları, boğaz köprüleri ve otoyollar gibi stratejik öneme sahip varlıkları bile satmaya hazırlanan iktidar, Yıllık Program’da satışı sakladı. Özellikle TTK ve Türkiye Kömür İşletmeleri’nin (TKİ) de dahil olduğu kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT’ler) için "yönetişim reformu" adı altında özelleştirme planlanıyor. Yönetişim kavramına gizlenen ise tıpkı rödovans gibi, "yönetimin ve çeşitli idari işlerin piyasaya devri" riski taşıyor.

AKP iktidarıyla zirveyi gören özelleştirmeler toplum tarafından hiçbir dönemde desteklenmedi. SEKA’dan TEKEL’e özelleştirmelere karşı yapılan eylemler ülke tarihine geçti. Ankara’da, Manisa’da olduğu gibi Zonguldaklı madenciler de emeklerine ve varlıklarına göz diken özelleştirmelere karşı çıkıyor. Türkiye Taşkömürü Kurumu’nda, işçi ve kamu emekçisi toplam 9 bin 142 kişi çalışıyor. Bunların yaklaşık 5 bin kadarı ise yeraltı maden işçileri. Emekçiler, ocağın durmasının ardından özelleştirme olasılığını gündeme getirerek bunu kabul etmeyeceklerini duyurdu.