İnşaat ve Tekstil Sektöründe Huzursuzluk Artıyor

Önümde geçen ayın sonunda yapılmış bir araştırma dosyası duruyor. İnşaatın alt sektörlerinden birini ele almış. Mevcut markalarla ilgili finansal yorumlar ve pazar göstergeleri var. (Sektörün ünlü markalarında imaj sorunu yaşanmaması için faaliyet alanını ve istatistikleri açıklamıyorum) Rapor özel hazırlanmış. Araştırmayı yaptıran da kendi sahasındaki lider firmalardan biri…

Sonuçları yorumlayınca yalnız bu alt sektörde değil, İnşaat alanının tümünde ciddi bir zorluk yaşandığını görüyorum. Raporda dikkatimi çeken en önemli tespit şu: Krizin başlangıcında nakit dönüş hızı yavaşlamaya başlamış. Çok değil 2007 yılında tahsilât süresi 45 günle sınırlıyken önce 60, sonra 90 güne çıkmış.

Talep iyice azalınca bu kez rekabet ortamının tavizleri devreye girmiş. Vadeler 120, 150 gün filan derken ipin ucu iyice kaçmış. Nakit devir hızı durma noktasına gelince fiyat rekabeti başlamış bu kez. Sanayicilerin onayı ve yeni liste açıklamasıyla büyük distribütörler fiyatları düşürmüşler. Fark geri fatura edilmiş. Buna rağmen birikmiş borçların vadesi geldiğinde çek ve senetler dönmeye başlamış. Bir kısım bayi ise satılmayan malların iadesini tercih etmiş. Bir kısmı ise ödeme zorluğu yüzünden iflas noktasına gelmiş. Stoklar şişmiş, prodüktivite rafa kalkmış.

Dramatik gidiş bununla da kalmamış. Bayiler bu kez borçların ödenmesini reklam şartına bağlamışlar. Nefes almakta zorlanan sektör bunu yapmayı denemiş ama pek becerememiş. Satışlar yine düşmeye devam etmiş. Küçülme en sonunda sektörü iyice zora sokmuş. Üretici firmalar önce 3 vardiyadan önce 2'ye sonra da tek vardiyaya inmişler. Talep düzelme eğilimi göstermeyince bu kez duraklamalı çalışmalar başlamış. Yalnız piyasayı finanse etmekle kalmayan üreticiler işçilik ve genel giderleri karşılamakta zora düşmüşler.

Yine de büyük fedakârlıklarla ücretler ödenmiş. Sonunda iş öyle bir hale gelmiş ki girdilerinin bir bölümü ithalata dayanan sektörün kredi borçları "muaccel" hale gelmiş. İşler bıçak gibi kesilince fabrikalardan işçi çıkarılmasına başlanmış bu sefer. Ve nihayet epey gürültülü geçen tüm bu aşamalardan sonra piyasalarda nispi bir sükûnet hali oluşmuş. Şimdi zora düşmüş bayiler, banka borçları altında ezilen sanayiciler ve işsizlik tehdidi altındaki insanların tek ümidi Nisandan sonra hareketlenmesi beklenen inşaat sektöründeymiş.

Ve raporun sonundaki kıssadan hisse de şöyle: "Sektör küresel krizden etkilenmişse de asıl sorun vade-fiyat sarmalından çıkmıştır. Kriz dönemlerinde vade-fiyat rekabetinin kimseye yarar sağlamadığı anlaşılmaktadır!"

Tekstil istihdamın motor gücü

Bu arada yalnız inşaat değil, tekstil sektörü de zorda. Birkaç yüz bin iğlik büyük fabrikadan üç beş dikiş makinesiyle faaliyet gösteren fasoncu küçük işyerine kadar her yerde tedirginlik hâkim.