Fazilet Sokak Numara 14'te Ne Yapıldı?

Zeyrek'te 2004 yılı ekim ayında yapılan çivi çakma töreni ile birlikte Fatih Belediyesi ve Ulusal Ahşap Birliği'nin 'Tarihe Sağlam Bir Çatı' Kampanyası kapsamındaki ilk evin çatı ve cephe onarımına Siemens Ev Aletleri'nin sponsorluğunda Ark Limited Şirketi tarafından başlandı. Dört haftadan kısa bir süre içinde tamamlanan uygulama, yaklaşık yüz yıla yakın geçmişi olan bir tarihi evin adım adım incelenerek onarılması üzerine önemli bir deneyim oldu. İşin başında, binanın çıkmaları da hesaba katılarak, uygun mesafede iskeleler kurulup güvenlik örtüsü ile kaplandılar. Daha sonra çatı onarımına geçildi. Kiremitler kaldırıldığında çatı tahtalarının kimi yerlerde çalışanlar için iş güvenliğini tehlikeye sokacak boyutta inceldiği ve merteklerde çürümeler olduğu saptandı. Binanın dışından yapılmış ön keşifte tahmin edilenin üstünde bir onarım gereksinimi ile karşı karşıya kalınmıştı. Üç cephesi olan binanın komşu binaya yaslandığı çizgideki çinko dere geçirgen olmuş, bina sakinleri akan tavanlara önlem olması amacı ile çinko altına beton-tuğla karışımı katmanlar dökmüşler, hiç uygun olmayan bu malzeme ağırlığı ile tavanda çökmelere neden olmuştu.Yenileme işlemleri sırasında, çatının 2/3'ünü oluşturan çatı tahtaları söküldü. Bu bölgelerdeki taşıma niteliğini kaybetmiş mertekler emprenye edilmiş yenileri ile değiştirildi. Tabii ki beton ve tuğla artıkları da uzaklaştırıldı. Sonraki adımlarda olduğu gibi, burada da işlevini yerine getirmeye devam eden binanın özgün elemanlarının değiştirilmemesine özen gösterildi. Zaten suyun ulaşıp da tahribata neden olmadığı gerek strüktürel, gerekse kaplama işlevi olan tüm yapı unsurları adeta kemikleşmiş şekilde sapasağlam ayakta duruyordu. Onarılan çatı tahtalarının uzantısında, en çok tahribatı saçak alınları ve altları görmüştü. Bu kaplamaların altında saçak ile cepheyi birleştiren dekoratif konsol elemanlar öncelikle sökülüp, çürüyen parçaları değiştirildi. Birkaçı tamamen kopyaları ile yenilendi. Daha sonra hemen hemen tüm kaplama tahtaları söküldü. Adeta parçalanmış yatay saçak strüktürünün uç bölümleri iki yanlarına destekler çakılarak sağlamlaştırıldı. (Onarımın tüm çakma işlemlerinde galvanize çiviler kullanılmıştır.) Yeni emprenye kaplama tahtaları ve alın tahtaları yerlerine tespit edildi. Kullanılmaz hale gelmiş yağmur dereleri uygun çinko malzeme ile değiştirildi. Komşu bina ile çatı arasında geçirimsiz bir çinko dere oluşturuldu. Mevcudun korunması hedefine uygun olarak daha yakın geçmişte kullanılmış olan kiremitlerin gerek görülen kısımlarında aynı tip 'Marsilya' kiremitleri kullanıldı. Su yalıtımında ve kiremitlerin düzgün dizilmesindeki katkısı göz önüne alınarak, kiremit altına Onduline Avrasya'nın kiremit altı 'Isoline' malzemesi uygulandı. Cephe üzerinde bir tarama yapılarak, değiştirilmesi gereken kaplama alanları saptandı. Yenilenen alanların, mümkün olduğu kadar pencere sövelerinde eski kaplamaya geçiş yapmasına özen gösterildi. Tahmin edildiği gibi, sökülen cephe kaplama tahtalarının arkasında strüktürel çürüme ve deformasyonlarla karşılaşıldı. Söküm işleri esnasında, alt hizasındaki çürümüş karkasın kendini bırakması sonucu 1. katın bir penceresi tamamen yenilenmeye muhtaç bir şekilde parçalandı. Açığa çıkan bina iskeletinin araları, fırça ile yılların biriktirdiği tozdan arındırıldı. Zarar görmüş olan taşıyıcı elemanlar ya yanaklarına aynı kesitteki yeni emprenye tahtalar çakılarak, ya da dağılan pencerede olduğu gibi askıya alınıp tamamen yenilenme yolu ile takviye edildi. Cephe işlerine paralel olarak, pencereler onarıldı: Kırık camlar değiştirildi ve kanatlar açılıp kapanabilir hale getirildi. Öte yandan, boyacılar kalan eski cephe kaplamasının üstünde birikmiş olan kir katmanlarını almak için zımparalamaya koyuldular. Cephede çürümeye neden olan su sızıntılarının genel olarak bitişik binaya yaslı duvardaki, çatı yalıtımındaki, pencere denizliklerindeki veya bina içine uygunsuz biçimde yapılmış olan yeni ıslak hacimlerdeki geçirimliliklerden kaynaklandığı gözlemlendi. Kaplama işleri tamamlandıktan sonra, cephenin boyanmasına geçildi. Bu amaçla, Protim Solignum'un 'Architectural' adlı su bazlı örtücü ahşap boyası kullanıldı. Eski ve yeni cephe kaplamalarının arasında renkte değil, dokuda hafif bir farklılık görülmesi UNESCO standardında bir onarımın gerçekleştiğini meraklısına hissettiriyordu. Mozaik sıva ile kaplanmış subasmana da benzer mozaik tamirleri yapıldı. Çinko yağmur inişleri de takıldığında, çatı ve cephe onarımı tamamlanmış oldu.