Eleştirmen Yetiştiren Okul

'Edebiyat eleştirmeni yetişmiyor' diyenlere Bilkent Üniversitesi umut veriyor. 2001 yılı içinde Türk Edebiyatı Bölümü öğrencileri, saygın dergilerde 68 yazı yayımladı
Türk edebiyatında klasikleşmiş tartışma konuları vardır. Bunlardan en çok üzerinde konuşulanlardan ikisi de 'eleştirmen yokluğu ya da azlığı' ve edebiyat fakültelerinden edebiyatçı yetişmemesidir. Aslında bu iki tartışma konusu bir yanıyla da birbiriyle bağlantılıdır. Edebiyat fakülteleri edebiyatçı yetiştirseler yani amaçlarına uygun mezunlar verseler eleştirmen sayısı da artacaktır. Edebiyat fakültelerimiz binlerce binlerce mezun vermiştir ama edebiyat fakültesi mezunu edebiyatçı parmakla sayılacak kadar azdır. Öğrenciler bir yana, öğretim üyelerinin de dergilerde çok az çalışmasına rastlarız.

Mesele bakış açısında
Bu verimsizliğin temel nedeni kuşkusuz fakültelerin bakış açısıdır. Fakülteler edebi üretimi, edebiyat eleştirisini akademik bir çalışma olarak görmüyorlar. Esas amaçları Türk edebiyatına katkıda bulunmak olmasına rağmen mensuplarını edebi çalışmalara özendirmiyorlar. Bu üretimsizliğin nedeni olarak edebiyat fakültelerinin öne süreceği birçok gerekçe vardır. Ama çözüm yolları düşünülmez, önerilmez.
Edebiyat fakültelerinin bilinen ürün kuraklığını kırmaya, tersine çevirmeye çalışan girişimler ise yok denecek kadar azdır. Birkaç yıldır bu çabalara bir yenisi eklendi. Ankara Bilkent Üniversitesi Türk Edebiyatı Bölümü hem öğretim üyeleriyle hem de öğrencilerinin çalışmalarıyla özellikle dikkati çekiyor. Talat Sait Halman yönetiminde, Hilmi Yavuz, Ahmet Özer, Orhan Tekelioğlu gibi edebiyat kökenli öğretim
üyeleriyle Türkiye'de bir ilke kalıcı imza atıyorlar. Öğrenciler, çağdaş Türk edebiyatını yakından izleyip, onun üzerine çalışmalar yapmakla kalmıyor, edebiyat eleştirileri de yazıyorlar. Birkaç yıldır sürdürülen bu çalışmaları doğrusu önceleri bir heves olarak değerlendirmiştim.
Ama geçen yıllar bu hevesi geçici değil kalıcı kıldı. Bilkent öğrencileri bu yıl üçüncüsü gerçekeştirilen 'Genç Eleştirmenler Sempozyumu'nda 17 bildiri sunmuşlar ve İhsan Oktay Anar, Bilge Karasu, Sulhi Dölek, Cemil Kavukçu, Mario Levi, Hasan Ali Topbaş gibi romancılarımızın eserlerini değerlendirmişler. İşin güzel yanı, öğrencilerin bu çabası sempozyumla da sınırlı kalmıyor, bu bildirilerin birçoğu çeşitli edebiyat dergilerinde yayımlanıyor.
Bilkent Üniversitesi Türk Edebiyatı Bölümü
öğrencilerinin araştırmaları ve eleştirileri edebiyat dergilerinde yayımlanıyor. Kanat dergisinde (Bahar 2002, sayı 9) yayımlanan listeye göre, 2001 yılı içinde öğrenciler 68 yayınla dergilerde görünmüşler. Birikim, E, Evrensel Kültür, Adam Öykü, Edebiyat ve
Eleştiri, Hürriyet Gösteri, Virgül, Varlık, Adam Sanat gibi Türk edebiyatının en önemli dergilerinde bu çalışmalar yayımlanmış.

Dergiler gençlere açık
Bu listeye bakarak, yaygın kanının tam aksine edebiyat dergilerinin genç yazarlara açık olduğu sonucuna varabiliriz. Bunun ötesinde desteklendikleri ve özendirildikleri
takdirde edebiyat fakültelerinde okuyan öğrencilerin kayda değer çalışmalar yaptıkları görülüyor. Gençler, özellikle çağdaş Türk edebiyatı üzerine eğildiklerinde yazılarının yayımlanma şansı artıyor, Türk edebiyatındaki eleştiri eksikliği hiç değilse bir nebze gideriliyor.
Kuşkusuz bu tür çabalar diğer üniversitelerde
de itibar gördükçe, hem fakülteler asıl işlevine kavuşmuş olacak hem de edebiyatımız eleştiri açığını kapatacak. Devlet üniversiteleri parasızlıktan, hocaların özel üniversitelere kaptırdıklarından ve birçoğu şimdi aklımıza gelmeyen konudan yakınıp yan çizebilirler ama özel üniversitenin bünyesinde yer alan edebiyat fakültelerinin öğrencilerinin geçen yıl ne gibi bir yayın faaliyeti içinde olduklarını merak ediyorum doğrusu.