"Bisanzio, Costantinopoli, Istanbul"

Merkezi Milano'da bulunan İtalyan yayınevlerinden Jaca Book tarafından basılan "Bisanzio, Costantinopoli, Istanbul" (Bizans, Konstantinopolis, Istanbul) adlı eser, dün gece Roma'nın en görkemli otellerinden The Westin Excelsior'da düzenlenen bir etkinlikle basına tanıtıldı. Türkiye'nin Roma Büyükelçiliğinin katkısıyla düzenlenen etkinlikte, Tania Velmans tarafından hazırlanan kitapta makaleleri bulunan yazarlardan 4'ü, eser hakkında bilgi verici konuşmalar yaptı.

Türkiye'nin Roma Büyükelçisi Uğur Ziyal, etkinliğin açılış konuşmasında, İstanbul'un tarihi sırayla üç büyük imparatorluğa, Roma, Bizans ve Osmanlı'ya başkentlik yapmış bir kent olduğunu anımsatarak, Nobel ödüllü Orhan Pamuk'a ilham kaynağı olmuş İstanbul, son derece dinamik, modern bir metropoldür. Tarihi, kültürel ve manevi açıdan İstanbul kadar zengin sayılabilecek kent sayısının çok az olduğu kanaatindeyim" dedi.

Ziyal, müelliflerin değerli bir çalışma ortaya çıkardıklarına da değinerek, "bu kitap, bilimsel ve profesyonel içeriği ve sanatsal değeri yüksek fotoğraflarıyla, kentin tarihçesinin önemli bir bölümünü mükemmel biçimde yansıtmaktadır" diye konuştu. Büyükelçi Ziyal, eserin Türkiye konusunda gelecekte de yeni çalışmaların hazırlanmasına yol açacak verimli bir işbirliği için bir "ilk adım" niteliği taşıması temennisinde de bulundu.

İstanbul tarihini, kentin kuruluşundan 19'uncu yüzyıl sonlarına dek sanatsal, mimari ve kentleşme açılarından irdeleyen yapıtta Osmanlı dönemini konu alan bölümün yazarı Doç. Dr. Giovanni Curatola, 1453 sonrası dönemin muhtelif özelliklerine dikkati çekti.

"Anlamakta dahi zorlanıyoruz"

Curatola, Osmanlı'nın gerek mimari gerek kültürel açıdan Bizans dönemiyle sürekliliği korumuş olduğuna değinerek, "Örneğin kentin sembolü olan Ayasofya, varlığını korumaya devam etmiştir. Ayasofya'da, İspanya'da Endülüs Emevileri sonrasında hakimiyetin yeniden İspanyollara geçmesinin ardından Kurtuba Camii'nin başına gelenlere benzer bir yağmalama ve yıkım söz konusu olmamıştır" dedi.

Osmanlı'nın İstanbul'a Müslüman bir kimlik kazandırmasının kente bina edilen yeni eserlerle gerçekleşmiş olduğuna da işaret eden Curatola, "İslam kenti, eskiyi kovmak suretiyle değil, normal bir süreçte yerleşme suretiyle oluşmaktadır. Ancak dayatmacı bir düşünceye alışmış olduğumuz için bugün söz konusu olguyu anlamakta dahi zorlanıyoruz" diye konuştu.

Konuşmasında Mimar Sinan'a da değinen Curatola, "Mimar Sinan'ın Süleymaniye Camii buna bir örnektir. Sinan, asla bir kopyacı olmamıştır. Daha önceki mimari eserlerden de esinlenerek, yeni bir anlayışla yeni şaheserler ortaya koymuştur. Sinan, eserleri sayesinde, İslam coğrafyasında kendisinden sonraki dönemler için de bir esin kaynağı olmuştur" dedi. Curatola, Türkiye'nin tarihsel ve kültürel açıdan Avrupa;nın bir parçası olduğuna da değinerek, şöyle devam ettiı:

"Son dönemlerde Ankara;nın AB üyeliği konusunda kimi soru işaretleri oluşturmaya çalışanları şahsen ben anlayamıyorum. Köken tartışmaları konusunda da asıl mesele şudur: Avrupa;nın Türkiye;yi de içine alan kökenlerini unutması nasıl mümkün olabilir? Ben Türkiye;ye gittiğim zaman, kendimi evimde hissediyorum. O ülke zaten Avrupa olduğu için böyle hissediyorum. Hazırladığımız kitabın, Türkiye;yle aramızda düşmanlık değil, kardeşlik olduğunun anlaşılmasına da katkı sağlamasını umuyorum."

Arkeoloji profesörü Eugenio Russo ise İstanbul'un, kuruluş döneminden itibaren kozmopolitliğinin yanı sıra, bir "emperyal kent" olmakla dikkati çektiğine işaret etti.

İstanbul;un son 90 yıl itibarıyla bu temel özelliklerini kaybetmekte olduğunu belirten Russo,"İstanbul'un kendine özgü o eski kozmopolitliğini, bugün itibarıyla New York'ta görüyoruz. Ama ben İstanbul için bir rövanşın söz konusu olacağına inanıyorum. Avrupa, Türkiye'nin AB üyeliğiyle birlikte, başkentini de bulmuş olacaktır. Hele hele uzun vadede Rusya da AB'ye dahil olduğunda, İstanbul'un hem stratejik hem coğrafi konum itibarıyla Avrupa için ideal bir başkent haline geleceğini düşünüyorum" dedi.

Etkinlikte, Curatola ve Russo dışında, eserin müelliflerinden Vittorio Franchetti Pardo ve Roberto Cassanelli de birer kısa konuşma yaptı.

Jaca Book yetkilileri, görsel malzemelerinin güzelliğiyle de dikkati çeken, kuşe kağıda basılan 450 sayfalık eserin Fransızca tercümesinin de yakında yayımlanacağını belirtti.

Büyük boy bir kitap olarak hazırlanan eser, İtalya'da 150 euro fiyatla satılmak üzere kitapçı vitrinlerindeki yerini de aldı.