Barınmanın Bedeli Ağır

Özellikle göçün körüklediği nüfus artışıyla aynı oranda konut üretimi olmayınca, kiralık ve satılık konut fiyatları her geçen gün artıyor. Kimileri için kazanç kapısı olan durum, kiracıların başını ağrıtıyor. Konut fiyatları ve buna paralel olarak kiralardaki artış, emlak sahiplerini sevindirirken, kiracıları düşündürüyor. Türkiye'nin en çok göç alan ikinci ili İzmir, konut fiyatlarında da ön sıralarda bulunuyor. Fiyatlar, semtlere göre farklılık gösterse de, özellikle İzmir Körfezi'nin çevresindeki evler, yanına yaklaşanın elini yakıyor.

Barınma, kimileri için sorun, kimileri içinse kazanç kapısı. Emlakçılar ve ev sahipleri ikinci grupta yer alıyor. Bunu sorun olarak yaşayanların tek seçeneği ise kiracılık. Bazıları, "gecekondu" yöntemiyle farklı çözümler yaratıyor, ancak yasaların dışına çıkmayanlar için süreç oldukça sancılı işliyor. Devlet İstatistik Enstitüsü'nün 2003 verilerine göre, İzmir'de, 615 bin ev sahibi, 289 bin kiracı bulunuyor. Kentte 262 bin müstakil konut, 685 bin apartman, 41 bin gecekondu var. Sürekli göç alan ve nüfusu artan İzmir'de aynı oranda konut üretilmemesi nedeniyle doğan açık, fiyatların artmasına neden oluyor. Son dönemde buna bir de "mortgage" sistemi nedeniyle yapılan spekülasyonlar eklenince artışın önüne geçilemiyor.

Hükümetin hazırladığı Türk Borçlar Yasası taslağında, ev sahibi-kiracı ilişkileri yeniden düzenleniyor. Tasarının yasalaşması durumunda, kira artışları bir önceki yılın enflasyon oranını geçemeyecek. Kuralın, bir yıldan daha uzun süreli sözleşmeleri de kapsaması öngörülüyor. Kiracılar, "yasa zoruyla" korunmak istense de, pratikte süreç çok farklı işliyor. Konut fiyatlarındaki artışa paralel olarak kira bedelleri de her geçen gün yükseliyor.

Arz - talep dengesizliği
Arz-talep dengesizliği nedeniyle fiyatların "tavan yaptığı" yerlerin başında İzmir Körfezi'nin çevresi geliyor. İki oda bir salonu olan evlerin kira fiyatları Bostanlı, Göztepe, Güzelyalı, Alsancak gibi bölgelerde 650-700 YTL'yi buluyor. Karşıyaka Yalı'da ev kiralamak isteyen bir kişinin 1 oda 1 salon ev için en az 500 YTL'yi gözden çıkarması gerekiyor. 3 oda 1 salon olan evlerde ise kiralar bin 500 YTL'ye kadar çıkıyor. Aynı bölgeden ev almak isteyenler ise 200 bin YTL ile 650 bin YTL arasında para ödemek zorunda kalıyor. Kentin en ucuz bölgeleriyse "yukarılar" olarak göze çarpıyor. Yamanlar, Gümüşpala, Limontepe, Gültepe'de kiralar 150-250 YTL arasında değişiyor. Öğrencilerin yoğunlukta olduğu Bornova'da ise Süvari Caddesi'nde kiralar 900 YTL'ye kadar çıkıyor. Burada Evka-4 daha ucuz seçenek olarak öne çıkıyor.

İzmir'deki emlak piyasasının son durumunu değerlendiren İzmir Emlakçılar Derneği Başkanı Rıdvan Akgün, geçen yıla oranla kiralık arzının satılık arzından fazla olduğunu kaydediyor. Akgün, "Temmuz, ağustos, eylül ve ekim ayları konut talebinin en yoğun olduğun aylar. Kendi konutu satıp daha iyi bir ev almak isteyenler de fiyatları yüksek tutuyor. Aynı zamanda konuta yatırım yapanlar da kira ve satışlarda fiyatları katlıyor. Geçen yıl 300 milyon liraya kiraya verilen evler bu yıl 600 milyona yükseldi. 2006 yılının ortalarına kadar bu belirsizlik sürer" diye konuşuyor.

İzmir'de konut alanında önemli yatırımlar yapan Ege-Koop'un genel başkanı Hüseyin Aslan da, inşaat sektöründe yaşanan krizin fiyatların artmasında büyük etken olduğunu söylüyor. Hükümeti de sağlıklı konut politikaları izlememekle eleştiren Aslan, şunları söylüyor:

"Hükümet, kira artışlarıyla ilgili yasal düzenleme getireceğini söylese de bu mümkün değil. Bu, konut fiyatlarını sadece artırır. İzmir'e her yıl 75 bin göç geliyor. Eskiden gecekondularla uğraşıyorduk bundan sonra çadırkentlerle uğraşacağız. Toplu Konut İdaresi'nin, yap-satçı mantıktan kurtulup, kirada oturan yurttaşları ev sahibi yapması gerekiyor. Eğer bu şekilde devam ederse, sosyal patlama yaşanacak. Hükümet önceliği eğitim ve sağlığın ardından konuta vermelidir."