Yabancılara Mülk Satışında Son Gelişmeler

Hatırlanacağı üzere, kamuoyunda yabancılara mülk satışı olarak bilinen, yabancı uyruklu gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde taşınmaz edinmelerine olanak sağlayan düzenleme, Anayasa Mahkemesi’nin 12 Mart 2005 tarihli kararı ile iptal edilmişti.

Anayasa Mahkemesi, iptal kararında ülkenin bütünlüğü, güvenliği, coğrafi özellikleri, stratejik konumu ve öncelikleri gözetilerek, yabancıların alacağı taşınmazın yeri, arazi, arsa veya bina olmasının getireceği farklılıklarla, satın almanın amacı, koşulları ve devrinde uyulacak usul ve esasların Bakanlar Kurulu’nca belirlenmesini Anayasa’ya uygun bulmamış, söz konusu hususların yasada belirtilmesi gerektiğine işaret etmiştir. Mahkeme, iptal kararında ayrıca düzenlemede yer alan “kamu yararı ve ülke güvenliği bakımından bu düzenlemenin uygulanmayacağı yerleri belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.” ifadesinin Meclis’in Bakanlar Kurulu’na yetki devri anlamına geleceğini belirtmiştir.

Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda yabancılara mülk satışına sınırlama getiren yasa geçtiğimiz hafta Meclis’te kabul edildi. Mahkemenin iptal kararı, 26 Temmuz 2005 tarihinde yürürlüğe girdiği için yeni düzenleme söz konusu tarihten itibaren geçerli olacaktır. 5444 sayılı Tapu Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun uyarınca yabancı gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye’de taşınmaz edinmelerine ilişkin genel belirlemeler özetle aşağıdaki gibidir.

-Yabancı uyruklu gerçek kişilerin, karşılıklı olmak ve kanuni sınırlamalara uyulmak şartıyla, Türkiye’de işyeri veya mesken olarak kullanılmak üzere, uygulama planı veya mevzii imar planı içinde bu amaçla ayrılıp tescil edilen taşınmazları edinmeleri mümkündür. Aynı koşullar sınırlı ayni hak tesisinde de aranmaktadır.

-Yabancı uyruklu gerçek bir kişinin ülke genelinde edinebileceği taşınmazlar ile bağımsız ve sürekli nitelikte sınırlı ayni hakların toplam yüzölçümü 2,5 hektar ile sınırlanmıştır. Ancak Bakanlar Kurulu’na bu alanı, 30 hektara kadar artırma yetkisi verilmiştir. Öte yandan, Bakanlar Kurulu yabancı uyruklu gerçek kişilerin il bazında edinebilecekleri taşınmaz miktarını il yüzölçümünün binde beşini geçemeyecek şekilde belirleyebilecektir.

-Yabancı tüzel kişilerin, özel kanun hükümleri çerçevesinde taşınmaz edinmeleri veya taşınmazlar üzerinde sınırlı ayni hak tesis etmeleri mümkündür.

-Yabancı gerçek ve tüzel kişilerin Türkiye’de mülk edinmelerine belirli koşullar dahilinde Bakanlar Kurulu’nun sınırlama getirmesi mümkündür. Buna göre, sulama, enerji, tarım, maden, sit, inanç ve kültürel özellikleri nedeniyle korunması gereken alanlar, özel koruma alanları ile stratejik yerlerde ilgili kamu kuruluşlarının teklifi ile yabancılara mülk satışına yasak getirebilecektir.
Yabancılara taşınmaz satışına olanak tanıyan düzenleme, Türkiye’nin Avrupa Birliği ile imzaladığı Katılım Ortaklığı Belgesi’nde sermayenin serbest dolaşımı esasına dayanmaktadır. Bu çerçevede yasal düzenlemenin, 3 Ekim 2005 tarihinde tam üyelik için başladığımız müzakere sürecine olumlu katkısı olacağı kanaatindeyiz. Küreselleşmenin özellikle sermaye hareketlerinin önündeki engelleri önemli ölçüde ortadan kaldırdığı bu süreçte, gelişmiş ülkelerin önemli bir bölümünde yabancı uyruklu gerçek kişilere mülkiyet hakkı tanındığını, ancak ekonomik kalkınmışlık düzeyi son derece düşük olan ülkelerde yabancı uyruklulara mülkiyet hakkı tanınmadığını özellikle belirtmekte yarar görüyoruz.