Türk müteahhitler canından bezmişti

Türk müteahhitleri, yurtdışına ilk çıktıklarında akla gelmeyecek taleplerle çalışıyordu. Döneme tanıklık edenler, İnşaatçılar Tarihi adlı kitapta, özellikle Kaddafi'nin taleplerine dikkat çekerek, "Kaddafi en çok Ayasofya'da namaz kılmak istiyordu" diyor.

Türkiye'de müteahhitliğin doğuş ve gelişme süreci, döneme tanıklık edenlerin anılarıyla birleşti. Türk Tarih Vakfı ve Türkiye Müteahhitler Birliği'nin ortak çalışmasıyla ortaya sektörün 54 yıllık tarihini anlatan bir kitap çıktı. "İnşaatçılar Tarihi", Türkiye'de "büyük müteahhitliğin" doğuş ve gelişme sürecinin ve sürecin belli bir döneminde ortaya çıkan Türkiye Müteahhitler Birliği'nin kısa bir tarihi.

Libya çöllerinde
Türk Tarih Vakfı'nın uzmanları bu çalışma sırasında, Türkiye Müteahhitler Birliği'nin, çeşitli kamu ve özel sektör kuruluşlarının ve başta sektör mensuplarının arşivlerinde geniş kapsamlı araştırmalar yaptılar. Arşiv belgeleri, süreli yayınlar ve konuyla ilgili monografik çalışmalar dışında sözlü tarih çalışmaları da bu kitabın önemli kaynaklarından biri. Projenin sözlü tarih araştırması bölümünde 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in de aralarında bulunduğu inşaat sektörünün duayenlerinden oluşan 45 kişiyle toplam 200 saati aşkın görüşmeler yaptılar. Türk müteahhitliğinin 1970'lerde yurtdışına açılmasıyla hizmetlerini ihraç ettikleri ilk ülke olan Libya, Türk müteahhitlik tarihinde önemli bir yere sahip. Türk inşaat şirketlerinin uzun yıllar çok zor şartlar altında çalıştığı, iki ülke arasındaki ekonomik ve politik ilişkilerin yansımaları nedeniyle çok sıkıntılar çektiği Libya'yı anlamada ülkede yedi buçuk yıl görev yapan Büyükelçi Mustafa Aşula'nın kitapta döneme şu sözlerle tanıklık etmesi yardımcı oluyor: "Libya'da bakanlarla görüşmelerde, pek alışılan usullere itibar edilmezdi. Etraftan bilgi toplayarak, Tarım Bakanı'nı, tarlada ve çiftliklerde, Ekonomi Bakanı'nı süpermarketlerde ve Dışişleri Bakanını da, gizli çalıştığı yerlerde, sabahın erken saatlerinde, pusu kurarak yakaladığımı iyi hatırlıyorum." 1980'li yılların ikinci yarısından itibaren Libya'yla yaşanan sorunlar Müteahhitler Birliği'nin önemli bir zamanını alıyordu. Kitapta Libya Devrimi Önderi Muammer Kaddafi'nin Türkiye'den ve Türk müteahhitlerinden şaşırtıcı talepleri Yaşar Özkan'ın notlarından aktarılıyor.

İki ana bölümde müteahhitlik

Kitap iki ana bölümden oluşuyor. İlk bölümde, 18. yüzyıl ortalarından günümüze büyük müteahhitliğin gelişim koşulları anlatılıyor. Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti'ndeki modernleşme çabaları içinde "müteahhitlik hizmetlerine olan talep", "bu talebin finansmanı", "mühendislik bilgisinin düzeyi ve gelişimi" gibi kriterler çerçevesinde altyapı yatırımlarının gelişimi aktarılıyor. İkinci bölümde ise, büyük müteahhitliğin örgütlenmesi ve Müteahhitler Birliği'nin kuruluşundan günümüze gelişim tarihi özetleniyor. Bu süreçte önemli dönüm noktaları olarak değerlendirilen yurtdışı müteahhitlik hizmetleri ve 1999 depreminin etkileri bu bölüm içinde aktarılıyor. Kitabın "Küresel İnşaat" başlıklı bölümü de ilgi çekiyor.