Tarihi evler için Fatih modeli

Klasik polis adliye haberlerindendir, “Bîmekanların yaşadığı metruk ev yandı”. Geçen hafta Asansör semtinde bulunan böyle bir evde yaşayan berduşlardan bıkan bir vatandaş evi yıkmaya kalkışınca, duvarların altında kalıp hayatını kaybetmişti. Aslında belediyeler de bu türden evler konusunda sıkıntıdalar. Bu evlerin büyük çoğunluğu tarihsel sit. Koruma altında olan bu evlerin aslına uygun olarak restore edilmesi de çok pahalı ve sahipleri de evler yıkılsın yerlerine apartman dikelim diye beklenti içine girmiş durumdalar.

Hemen anımsatalım, 5366 sayılı Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Varlıkların Yenilenerek Korunması ve Yaşatılarak Kullanılması Hakkında Yasa ile, belediyeler ‘çöküntü alanı’ olarak tabir ettikleri eski yerleşim alanlarında, restorasyon amaçlı bu türde kentsel dönüşüm projeleri uygulama yetkisi sağlanmıştı.

İstanbul’daki Fatih Belediyesi’nin bu konuda geliştirdiği model galiba en doğru olanı. Fatih Belediyesi, eski deyimle “bimekan” yeni deyimle sokakta yaşayanların kullandığı 220 metruk evin tapu sahiplerine birer tebligat göndererek yapıların tarihi kimliklerine uygun olarak onarılmasını istedi. Yasal sürede yapılmayan restorasyon işlemini ise Fatih Belediyesi üstlenecek ve ardından bu evlere el koyacak.

Sahipsiz ahşap evlerin ‘işgal altında’ olduğunu belirten Fatih Belediye Başkanı Mustafa Demir bakın ne demiş bu konuda: “Bu evler tinercilerin yuvası durumunda. Biz mülk sahiplerine, ‘Gelin evinize bakın. Eğer bakmazsanız, röleve ve restorasyon projeleri çıkarılıp kuruldan onaylanacak. Bu onaydan sonra evleri yıkabiliyoruz. Eğer siz yapmazsanız biz sizin adınıza ihaleye çıkıyoruz. Bunları biz yaptıracağız. Evlerinizi yıkacağız, ondan sonra masraflarımızı, yüzde 25 fazlası ile size fatura edeceğiz’ dedik. Bu yazının ardından evlerin yüzde 70’i hemen sahiplenildi. ‘Bize karışmayın, biz kendi işimizi kendimiz yaparız’ dediler.”

Ev sahibi ya da belediye tarafından 220 evin mutlaka restore edileceğini belirten Demir, “Biz yaptığımızda da masrafları ödemezlerse, farkı ödeyerek eve el koyacağız. Yedi evin röleve ve restorasyon ihalesini yaptık bile...