‘Özel Çevre’nin İmar Savunması

“Kuruluşunun 20. yılındaki ‘Özel Çevre Koruma Kurumu’ (ÖÇKK), asıl sorumlu olduğu ‘doğa’ yerine sadece ‘imar’la ilgileniyor...”

Böyle başladığımız ve ÖÇKK’nin son yıllardaki “imar hırsı”nı eleştirdiğimiz 28 Ağustos’taki yazımıza açıklama geldi. Aynı açıklamada, Kayaköyü ile tarihi ovası Kayaçukuru ve komşu köylerinin “ayrı ayrı” planlanmasını eleştirdiğimiz 18 Ağustos’taki yazımıza da yanıtlar var. ÖÇKK Başkanı Ş. Önder Kıraç’ın açıklaması tam 3 sayfa olduğundan, ancak kısaltarak değerlendirebiliyorum.

Kayaköyü’nün ‘Planları’

Kıraç diyor ki; “planlar ayrı ayrı yapılmış olmalarına karşın, aralarında eşgüdüm kurulmuş, paralellik sağlanmış; her iki plan da Muğla Koruma Kurulu’ndan görüş alınarak onanmıştır...”

Peki, neden “iki plan” ve neden “eşgüdüm”, “paralellik” gibi, tek plan durumunda gerek duyulmayacak çabalar? Kaya ile Kayaçukuru bir bütün. Komşu köyler de öteden beri aynı ovanın “ortak” yerleşim merkezleri. Bu tarihsel ve doğal kardeşliği planda da sürdürmek yerine, birbirlerinden “ayırmak” niye? Gelecekte planlardan birinin, aynı eşgüdümü hiçe sayan değişikliğe uğramasına neden olanak hazırlanıyor?

Açıklamada bunlar yanıtlanmadığı gibi, “görüş aldık” denilen Muğla Koruma Kurulu da 30 Temmuz 2008 tarihindeki 4190 sayılı Kayaköyü kararında bakın ne diyor: “İmar planlarının kurulumuzdan görüş alınmadan onanması nedeniyle geçersiz olduğuna...” Çünkü yine ÖÇKK, planları kurula ilettiği 30 Ağustos 2008 tarih ve 3372 sayılı yazısında ve genelde tüm “imar yetkisi” yazılarında, kısaca şunu yineliyor: “Onama yetkisi bizimdir, size bilgi için gönderiyoruz; müdahale edemezsiniz...”

Oysa, aynı alanlarda “koruma planı” yapmak Koruma Kurulu’nun “SİT” kararı gereği değil midir? ÖÇKK bunu bile umursamıyor.

Başkan Kıraç’ın Kayaköyü’yle ilgili diğer açıklamaları ise planlarındaki yapılaşma kurallarının “koruma öncelikli” olduğu yönünde... “Tersi”nin zaten akla bile gelmemesi gereken bu bilgiler de yukarıdaki “temel sorular”ı aydınlatmazken yine yıllardır vurguladığımız “köy evlerinde pansiyonculukla yerel halkın turizmde ev sahibi olmasının sağlanması” hedefine dönük hemen hiçbir önlem yok... Kayaköy ve Kayaçukuru, üstelik “farklı” planlarla, yine sadece “yatırımcı”ların projeleriyle turizme açılacak; köylüler de yine ev sahibi yerine “hizmetli” olacaklar. Tek teselli, bu kez “yöresel mimari”de bulaşık yıkayacaklar!..

Marmaris’teki seminer

ÖÇKK açıklamasında, 2006’daki Marmaris seminerlerinde Koruma Kurulu’yla uyumlu ilişkilerini ve imar planlarındaki işbirliğini övdüğüm anımsatılarak “şimdi neden farklı yazdığım” sorgulanıyor. Çünkü, Muğla Kurulu’nda görev yaptığım 2000-2005 arasında gerçekten verimli bir “güç birliği” içindeydik. ÖÇKK uzmanları ile kurul, çevreye karşı “ortak duyarlılıklar”la çalışmanın örneğini sergilediler. O seminerde de işte bu uyumun “bozulmaması”nı dileyen konuşma yaptımsa da ne yazık ki 2006 sonrasında ÖÇKK’nin tutumu belirgin şekilde değişti. Kendini Koruma Kurulu’nun “yoldaşı” değil “amiri” gören bir hava kuruma egemen olmaya başladı.

Nedeni ise kurum yönetiminde öne çıkan “imar düşkünlüğü”nün yeni “yasal düzenleme”den de güç almasıdır. Bunu önceki yazımızda da belirtmemize yanıt olarak Başkan Kıraç diyor ki; “Bu ifade gerçek dışıdır. Kurum, kuruluş yasasıyla beraber 1988’den bu yana planlama ve imar yetkilerini kullanmaktadır...” Oysa yine ÖÇKK’nin Muğla Kurulu’na “imar yetkisi bizimdir” dediği yazılarına da “dayanak” tutulan “yeni” yasa değişikliği, kurumun 4 Aralık 2007 tarih ve 6399 sayılı yazısında bile özetle şöyle anımsatılıyor: “Çevre Kanunu’ndaki 13 Mayıs 2006 tarihli değişikliğe göre, Koruma Kurulları yetkilerine ait yasal hükümler ÖÇK bölgelerinde uygulanmaz...”

İşte bu yasayı düzenleyen ve benzer şekilde TOKİ ile Özelleştirme İdaresi’ne de “ayrıcalıklı imar yetkileri” tanıyan “yeni” anlayış, artık ÖÇKK’nin yönetiminde de egemen. Bizim de zaten asıl serzenişimiz, o ilk yıllardaki “katılımcı” planlama anlayışının yerine geçen 2006 sonrasındaki “tek egemen benim” tavrınadır... ÖÇKK, faaliyet alanlarında kendini adeta “imar imparatoru” olarak görmeye başlamıştır.

Belediyelerin durumu!

ÖÇKK açıklamasının en talihsiz bölümünde ise belediyelerin imar yetkilerini nasıl “kötüye kullandıkları”na yönelik “yazılarım” anımsatılarak deniyor ki: “Belediyelerin yaklaşımı bilinmesine rağmen ÖÇK bölgelerinde planlama yetkisinin belediyelere bırakılmasının tavsiye edilmesi anlaşılamıyor...”

Oysa tavsiyem, ÖÇKK’nin doğal ve ekolojik alanlarda değil, özellikle “kent”lerde imar yetkilerini kullanırken takındığı “üstünlük” havasını bir an önce bırakması. Belediyelerin planlamada “doğru” davranmalarını sağlayacak bir “kurumsal işbirliği”ni yasal altyapısıyla da sağlamak dururken “sen çekil, kentinin imarına ben karar vereceğim” demek nasıl tanımlanabilir, Başkan Kıraç söylesin.

ÖÇKK’nin uluslararası gerekçesini oluşturan 1976’daki Barselona Sözleşmesi’nde ne böylesi bir amaç var; ne de tüm taraf ülkelerde buna benzer bir uygulama.

Halk ‘imarcı’ biliyor

ÖÇKK’nin kuruluş amacı gereği öncelikle biyolojik çeşitlilik, fauna ve florayla ilgilenmesi gerektiğini anımsatmama karşılık da kurumun “web sayfası”na bakmam önerilerek deniyor ki: “İmar çalışmalarımız bunların çok küçük bir kısmını kapsıyor...” Ne var ki ÖÇK bölgelerinde yaşayanlar, yani Fethiye, Göcek, Dalyan, Köyceğiz, Datça, Bozburun, Gökova, Akyaka, Belek, Göksu Deltası, Kaş, Kekova, Patara, Foça, Gölbaşı, Ihlara Vadisi, Pamukkale, Uzungöl ve Tuz Gölü çevresindeki yurttaşlar, web sayfasına bakamadıklarından olacak, kurumu sadece imar izni veren ve yapılaşma kurallarını belirleyen bir “ruhsat mercii” olarak tanıyorlar.

Sorumlusu kimler acaba?