"Mortgage'da Sorun Yok"

Piyasadaki dalgalanmaya paralel olarak konut kredisi faizlerinde yaşanan artış ve belirsizlik ortamının mortgage'i geciktireceğine ilişkin çıkan haberlere Devlet Bakanı Abdüllatif Şener nokta koydu. Tasarının 'yoğun gündem' nedeniyle Genel Kurul'a gelemediğine işaret eden Bakan Şener, ''Yasa tasarısı önümüzdeki günlerde TBMM'de görüşülecektir'' dedi.

Piyasalarda son dönemde yaşanan türbulans sonucu faizlerin bir sene önceye dönmesi ve bankaların konut kredi faizlerini yüzde 1.30'lu seviyelere çekmesi, kira öder gibi ev sahibi olmayı öngören mortgage yasa tasarısını da tartışmalı hale getirdi. Uzmanlar mevcut şartlarda tasarının uygulanmasının zora girdiğini iddia ederken, uzun süredir mortgage'i bekleyenlere bugün rahatlatıcı bir açıklama Bakan Şener'den geldi.

Önümüzdeki günlerde görüşülecek
Hükümet olarak yasada kararlı olduklarını vurgulayan Şener, tasarının Meclis Genel Kurulu'nda bugüne kadar görüşülmemesinin sebebini ise ''gündem yoğunluğuna'' bağladı.

''Yasa tasarısı önümüzdeki günlerde TBMM'de görüşülecektir'' diyen Şener, yasa için Türkiye'de uygun bir zemin bulunduğuna dikkati çekti. Uygulamaların piyasaya olumlu etkisinin söz konusu olduğunu vurgulayan Şener, uygulamayla faizlerin de düşmesini beklendiğini kaydetti.

Gazetecilerin, ''faizlerdeki yükselmesinin uygulamayı olumsuz etkileyeceğine'' dönük görüşleri hatırlatması üzerine Şener, böyle birşeyin söz konusu olmadığını, tam aksine uygulamanın piyasaları olumlu etkilemesi ve faizler oranlarını düşürmesini beklendiğini bildirdi. Şener, şöyle dedi:

''Piyasalardaki durumun, yasayı olumsuz etkilemesi diye birşey sözkonusu olamaz. Çünkü mortgage yasası, çok büyük ve çok boyutlu bir yasadır. Bu, konut edindirme yasası ile finans piyasalarında önemli katkılar sağlayacaktır. Piyasaların derinleşmesi sağlanacaktır. Verilecek kredilerle ilgili, ikincil piyasalarda yeni bir finansman biçimi öngörülmektedir. Aslında yeni bir finasman biçimi, verilen kredilerin finansmanını garanti altına alıyor.''

Cansızlar: Faizler mortgage'i riske atmaz
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı Doğan Cansızlar da, konut kredi faizlerinin yüksek olmasının, mortgage sisteminin riske girmesini gerektirmediğini bildirdi. Cansızlar, bu durumun maliyetleri biraz artıracağının altını çizdi.

Konut almak isteyenlerin kredi maliyetlerinin biraz daha yükseleceğini ifade eden Cansızlar, şunları söyledi:

''Yoksa sistem işlemesiyle ilgili herhangi bir sorun olacağını zannetmiyorum. Kaldı ki bu tür düzeltme hareketleri bir enerji birikimi sonunda olmuştur. Bunun çok kısa sürede tekrar aynı sürdürülebilir bir boyuta geleceğini tahmin ediyorum. Sistem, konut ediniminde mali sektörün ön plana çıkmasıdır. Yoksa algılandığı gibi bedava veya çok ucuz konut olayı değildir.''

Tasarıda yer alan maddeler
Mortgage yasa tasarısı 4 mayıs 2006'da TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülerek bazı değişikliklerle kabul edildi. Önümüzdeki günlerde Genel Kurul'da görüşülmesi beklenen tasarıda yer alan bazı maddeler şöyle:

- Faiz oranının sabit belirlenmesi halinde sözleşmede, başlangıçta belirlenen oran her iki tarafın rızası dışında değiştirilemeyecek.
- Kanunun yürürlüğe girmesinden önce kredi ve finansal kiralama sözleşmesi imzalayan tüketiciler, kanunun yayımlanmasından sonra 3 ay içinde konut finansmanı kuruluşuna başvurarak, sözleşmelerinin, bu kanun kapsamına dışında değerlendirilmesini isteyebilecek
- Kanundan önce konut finansmanı kuruluşuyla sözleşme imzalayan tüketiciler, borcunu vadesinden önce ödemesi durumunda, yüzde 2 erken ödeme ücretini ödemeyecek.
- Konut finansmanı kuruluşları, tüketicilere sözleşme öncesinde kredi veya finansal kiralama işlemleriyle ilgili genel bilgiler vermek ve tüketiciye teklif ettikleri kredi sözleşmesinin koşullarını içeren sözleşme öncesi bilgi formu vermek zorunda olacak.
- Borçlunun temerrüde düşmesi halinde konut finansmanı kuruluşu, borçluya temerrüt tarihinden itibaren 5 iş günü içinde iadeli taahhütlü posta yoluyla bildirimde bulunmakla yükümlü olacak.
- Kredi kuruluşu, geri ödemelerin yapılmaması halinde kalan borcun tümünün ödenmesi talep hakkını saklı tutmuşsa bu hak, ancak birbirini izleyen en az iki ödemede temerrüde düşme halinde kullanılabilecek. Finans sağlayan kuruluşun bu hakkını kullanabilmesi için en az 1 ay süre vererek muacceliyet uyarısında bulunması gerekecek.
- Kullanılan finansmanın teminatı olarak şahsi teminat verildiği hallerde, konut finansman kuruluşu asıl borçluya ve diğer teminatlara başvurmadan, kefilden borcun ödemesini isteyemeyecek.
- Sözleşmelerde kredi tutarı, finansal kiralama sözleşmeleri için toplam kira bedeli, ipotek tesis edilen konuta ilişkin bilgiler, yıllık faiz oranı, toplam borcun ana para, faiz ve diğer giderler itibariyle dağılımı, değişken faiz ödemeli olan sözleşmelerde baz alınacak endeks gibi bilgiler yer alacak. Ayrıca, ödeme planı, istenecek teminatlar, temerrüde düşülmesi durumunda kredi sözleşmeleri için akdi faiz oranının yüzde 30 fazlasını geçmeyecek şekilde gecikme faizi ve varsa konuta ait sigorta bilgileri gibi bilgiler de sözleşmelerde yer bulacak.

Faizler yükseliyor
Uluslararası piyasaların öncülüğünde başlayan ve Türkiye'deki etkisi iç siyasi ve ekonomik riskler nedeniyle daha yüksek hissedilen dalgalanma konut kredi faizlerini de vurdu. Piyasalardaki hareketlenme öncesi yüzde 0.99 seviyesine kadar inen ve ağırlıklı olarak yüzde 1.03-1.07 seviyelerinde bulunan faizler, önce yüzde 1.10'un üzerine, daha sonra da geçen yılki seviyesi olan yüzde 1.30 seviyesine çıktı. Aynı dönemde piyasadaki tahvil ve bono piyasasında gösterge faiz oranı da yüzde 13'den yüzde 17'ye yükseldi.