Metal İşçilerinin Birliği

Metal işkolu, stratejik bir üretim alanı. Gerek yarattığı sermaye birikimi gerekse de lokomotif misali peşinden sürüklediği bir dizi sektör olması açısından stratejik. Önemli bir sektör olması bu alanda sermaye ile emek arasındaki çelişkilerin de derin olmasını doğuruyor. Sektörün patronları oldukça “stratejik” bir yöntem geliştirerek, işçi muhalefetine dönük güçlü bir barikat oluşturuyorlar. Metal Eşya Sanayicileri Sendikası (MESS) bu barikatlardan sadece biri. 130 bin metal işçisini kapsayan 2010-2012 tarihli MESS Grup Toplu İş Sözleşmesi görüşmeleri Eylül’de yapılacak. Bundan dolayı MESS’in ve metal patronlarının bu konuda rahat olduklarından kimsenin kuşkusu yok. Bu rahatlığın gerisinde ağır şartlar altında çalıştırılan onbinlerce metal işçisinin örgütsüz, dağınık ve şekilsiz yapısı var. Doğadaki her hareketin ve olayın birbirine bağlı olduğu bizim için bilimsel bir veridir. Şu halde şu soruyu sormamız gerekiyor: İşçi sınıfı dağınık ve örgütsüz bir yapıya sahipse onların sendikaları ne iş yapar? Sendikalar, işçi sınıfının içerisinde Truva Atı gibi konumlanmış durumda. Yani işbirlikçi ve uzlaşmacı sendikal anlayış da MESS’i rahatlatan en önemli unsurların başında geliyor. Şu halde her fırsatta mücadele isteğini farklı bir şekilde sunan metal işçisi yalnız mı? Hayır. Metal işçileri sendikal itaat karşısında sendikal bürokrasiye, ağır çalışma koşullarına karşı da MESS’e kafa tutuyor.

27 Haziran günü İstanbul’da bir sempozyum vardı. Metal İşçileri Birliği tarafından gerçekleştirilen sempozyum ilginç tartışmalara sahne oldu. Metal sektörünün bir unsuru olarak tersanelerde çalışan biz işçiler de bu sempozyumdaydık. MESS Grup Toplu İş Sözleşmeleri her ne kadar bizi ilgilendirmiyor gibi görünse de TİS sürecinden çıkacak sonuç bizi de, sınıfın tüm unsurlarını da yakından ilgilendiriyor. Sempozyumda sendikal bürokrasiye karşı mücadele yöntemleri ve sermayeye karşı mücadele hattı tartışıldı. Metal İşçileri Birliği’nin sendikalara alternatif bir örgütlenme olmadığı vurgusu ısrarla yapıldı. Sendikaların tepesine çöreklenmiş ağalara karşı nasıl mücadele verilmesi gerektiği vurgulandı. Metal işkolunda yetkili olarak Türk-Metal, Hak-İş ve DİSK sendikaları var. Dolayısıyla 2010-2012 TİS görüşmelerinin direkt muhatapları bu sendikalar. Türk-Metal, işçi hakları konusunda ihanetini sürdürüyor. Türk-Metal Holding gibi ya da en uç haliyle devlet güdümlü olarak çalışıyor. Bu ihanetçi damara, Hak-İş’e bağlı Çelik-İş sendikasının ümmetçi anlayışı eklenince ortada mücadele adına hiçbir şey görünmüyor. DİSK’e gelince, metal iş kolu sendikası Birleşik Metal-İş sendikasının farklı bir çizgide olduğu iddia edilir. Fakat grup TİS’lerinde ya da daha başka alanlarda DİSK’in “D”sini kimse görmüyor. Devrimci işçilerin kurduğu bir sendika olması açısından DİSK, bugün geldiği nokta itibarıyla uzlaşmacı sendikacılık anlayışının en somut örneklerini veriyor. 2008-2010 TİS dönemlerinde Türk-Metal sendikasına dönük tüm yoğun muhalefetine rağmen aynı taslağa imza atmış olması neyin ifadesi? Esnek üretim uygulamaları grev nedeni sayılmalıyken, ilerici bir sendika olarak bilinen Birleşik Metal-İş nasıl olur da “esnek üretimi” onaylayan bir tutum alır? Bunun gerisinde mücadele ufkunun sınırlılığı yatıyor. 2008-2010 TİS müzakerelerinde yenilgiye uğrayan Birleşik Metal-İş sendikası yönetimi, geçen iki yıllık zaman zarfında “MESS’in çaldıklarını geri almak” için nasıl bir hazırlık yaptı? Bu iki yıllık zaman zarfı burjuvaziyle olan kavgayı kazanmak adına ne yazık ki herhangi bir çaba sarf etmedi. Sendika yönetimi mücadele etmek yerine sararmayı tercih etti. MESS grup sözleşmelerinde önemli olan noktalardan biri, TİS taslaklarının hazırlanması. Bu taslak sendika yönetimleri tarafından işçilerin haberi olmadan hazırlanıyor. Söz yetki kararının işçilere verilmesi, TİS komitelerinin her üretim biriminde ayrı ayrı oluşturulması ve tek bir fabrika komitesinde merkezileşmesi, TİS komitelerinde yer alacak kişilerin işçiler tarafından seçilmesi, kadrolu taşeron ayrımı yapılmaması, TİS komiteleri fabrikalarda derinleştirilirken havza-bölge-il ve ülke çapında merkezileştirilmesi, izlenmesi gereken yollardan birkaçı. Böylelikle sendika içi demokrasi oturabilir, sınıf sendikacılığı şekillenebilir. Bunun aksi sendikal oligarşidir. TİS görüşmelerinde talepler de oldukça önemli bir yerde duruyor. Metal işçileri MESS’in dayatmaları karşısına net taleplerle çıkmalı. Bu taleplerin başlıcaları şunlar:

1. Ücret ve hak kayıpları karşılansın, insanca yaşamaya yeten ücret düzeyi sağlansın,
2. Eski ve yeni işçiler arasındaki ücret farklılıkları kapatılsın. Eşit işe eşit ücret,
3. İşten atmalar yasaklansın! Tüm çalışanlara iş güvencesi,
4. Tüm biçimleriyle esnek çalışma uygulamalarına son verilsin,
5. Taşeronlaştırma uygulamasına son verilsin. Taşeron işçiler kadroya alınsın,
6. İşçi sağlığı ve iş güvenliği önlemleri alınsın.

Metal İşçileri Birliği, tüm bu önerileri fazlasıyla irdeledi. İkinci bölümde fabrikalardan örgütlü örgütsüz işçiler işyerlerindeki deneyimlerini ve hazırlıklarını aktardılar. Öne çıkan en anlamlı vurgu, taban inisiyatiflerinin oluşması sendikal bürokrasiden de, sermayeden de hesap sormanın biricik yöntemi olması idi. İşçi etkinliklerinde genel olarak sendikacılar söz sahibi olur, oysa Metal İşçileri Birliği etkinliğinde taban söz sahibiydi. Bütün bu hazırlık ve deneyimler sınıf sendikacılığını yeniden inşa edebilecek nüveleri barındırıyor. Doğal olarak da MESS’e karşı durma iradesini de barındırıyor. Metal işçileri 98 yılında Türk-Metal sendikasının ihaneti karşısında ayaklanmış, Türk-Metal sendikasından istifa edip Birleşik Metal-İş sendikasına geçmişlerdi. Ancak böylesi bir ayaklanmayı gerçek kazanımlarla taçlandıracak bir önderlik yoktu. Metal İşçileri Birliği, bu önderlik boşluğunun doldurulabileceğinin umutlarını mücadele programıyla fazlasıyla veriyor.

Zeynel NİHADİOĞLU / Tersane İşçileri Birliği Derneği Başkanı