Kommagene’den Bizans’a Antalya

Antalya’nın Gazipaşa ilçesine bağlı Güneyköy’de yapılan kazılarda, Roma ve Bizans dönemine ait antik bir kent gün ışığına çıkarıldı. ABD’deki Nebraska Üniversitesi’nin yürüttüğü kazı çalışmalarında şu ana kadar, antik çağdaki adı dağlık Kilikya olan bölgede bulanan kentin kalesi, sütunlu caddesi, agorası, hamamı, kilisesi ve nekropol alanı bulundu. Adını Kommagene Kralı IV. Antiochus’dan aldığı düşünülen ‘Antiocheia Ad Cragum’ antik kentinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı uzmanı Emel Özçelik gözetiminde yapılan ve bu yılki bölümü önceki hafta sona eren kazıları, Nebraska Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Michael Hoff yönetiyor. Başkan yardımcılığını aynı üniversiteden Yrd. Doç. Dr. Ece Erdoğmuş ve ABD’deki Clark Üniversitesi Öğretim Görevlisi Rhys Townsend’in üstlendiği kazılarda 12 arkeolog ve çok sayıda işçi görev aldı.

Yüzey araştırmalarına 10 yıl önce Gazipaşa Belediyesi’nin desteğiyle başlayan araştırma ekibi, maddi olanaksızlıklar nedeniyle 2006 yılında ara verdiği çalışmasına Ece Erdoğmuş’un Amerikan Ulusal Bilim Enstitüsü’nden (National Science Foundation) aldığı üç yıllık destek sayesinde bu yıl yeniden başladı. Nebraska Üniversitesi ve Harvard Üniversitesi Loeb Vakfı’nın da destek verdiği tasarının ileri aşamaları, özellikle restorasyon aşaması için Türk ve yabancı sponsorlar aranıyor.

Yrd. Doç. Dr. Ece Erdoğmuş kazının, klasik anlamdaki kazılardan farklı olduğunu belirterek şunları söyledi: “Bu, arkeolojik kazı olmanın yanı sıra mimari nitelikte bir kazı. Toprak yüzeyinde büyük mermer bloklar bulduk. Bloklar bitki örtüsüyle kaplanmış, yarı toprağa gömülü ya da üst üste olduğundan, mimari detayları ancak tek tek çevresi açılıp, düz alana yerleştirilince ortaya çıktı. Bu yöntemle işlemeli üçgen alınlıklar, üst yapının diğer parçaları, kolon başlıkları bulundu. Kolon başlıkları klasik Roma mimari tarzlarından korint stilinde. Üçgen alınlıktaki işleme çok iyi durumda olmasa da, tapınağın 3. yüzyıla ait bir imparatorluk tapınağı olduğuna dair ipuçları veriyor”. Grup, 2009 yazında taşların onarılması için taş restorasyonu uzmanlarından yardım almayı planlıyor.

2007-2008 yaz aylarındaki çalışmalarda toplam 226 blokun temizlenerek ölçümünün yapıldığını ve buluntular için bir elektronik veri tabanı oluşturulduğunu belirten Erdoğmuş, “Araştırmacılar elde ne kadar tarihi mermer blok, yeniden kullanılabilir yapı malzemesi olduğunu ve bunların yapısal durumunu anladıktan sonra bir ‘mimari yeniden yapılandırma projesi’ hazırlanacak” dedi. Mimari yapının bilgisayar ortamında 3 boyutlu olarak modellendirildiği çalışmada, yeraltındaki buluntular ve odaların saptanmasında elektromanyetik radar sistemi kullanıldı.

Kazılarda gün ışığına çıkarılan ağır ve büyük ölçekli mimari eserlerin yerinde, bir açık hava müzesi olarak sergilenmesi; bulunacak küçük ve değerli tarihi eserlerin ise Alanya Müzesi’ne teslim edilmesi düşünülüyor.