Kent Yağması için Belediyelere Yetki

AKP Hükümeti’nin hazırladığı “Dönüşüm Alanları Hakkında Yasa Tasarısı” kent uzmanlarından büyük tepki gördü. Tasarı ile, afet gibi olağanüstü durumlarda ve yalnızca Bakanlar Kurulu’nca alınabilecek “acil kamulaştırma” kararı, kentsel dönüşüm alanı için belediye meclislerine veriliyor. Belediyelerin, istedikleri alanı, daha önce alınmış hiçbir plana uymaksızın istedikleri şekilde yeni yapılaşmaya açabilmesine olanak sağlayan tasarıya kent uzmanları da tepki gösterdi.

Şehir Plancıları Odası (ŞPO) Yönetim Kurulu, yazılı açıklama yaparak tasarının, kentlerde halkın ihtiyaç duyduğu sağlıklı bir yenilenmeyi değil, “rant amaçlı tasfiyeyi” hedeflediğini belirtti.

Yasanın bütününe karşı olduklarını dile getiren şehir plancıları, yasanın “mekansal rantlardan birikim sağlamayı gayrimenkul piyasası aktörlerinin ve bu yolla ekonomik gelişme hedefleyen yerel yöneticilerin ve merkezi hükümetin” talep ve çıkarları yansıttığına dikkat çekerek, çözümün raflarda tozlanan İmar ve Şehirleşme Yasa Tasarısı’nın hayata geçirilmesinde olduğuna işaret etti.

Kentler piyasanın hizmetinde

Şehir plancıları, yasa tasarısının, kentsel yenilemeye yönelik mevcut hukuksal çerçeveyi geliştirmeyi değil, tüm hukuksal bağlardan kurtulmayı temel amaç aldığına dikkat çekerek tasarı ile ilgili çeşitli uyarılarda bulundu.
Buna göre, tasarı yenilenme ihtiyacı bulunan kentsel mekanları sosyal, ekonomik köklerinden soyutluyor; kentsel yenilemeyi piyasanın acımasız işleyişine terk ediyor.
Geniş ve olağanüstü yetkilerle donatılmış yasa, halkın katılımı ve taleplerinin de tamamen dışlıyor. Belediye meclisi kararıyla belirlenecek herhangi bir alanla ilgili tüm üst ölçekli planları dışlıyor ve tamamen istenildiği şekilde yeni yapılaşmaya açılmasına olanak sağlıyor.

Belediyelere Sonsuz Yetki

Kentsel dönüşüm alanı olarak belirlenecek alanda, ancak afetler ve olağanüstü koşullar için Bakanlar Kurulu’nca alınabilen “acil kamulaştırma” karar yetkisinin belediyeler tarafından da alınmasına izin veriyor.
Yeni yasayla belediye meclisleri kentin istedikleri bir bölgesinde, hiçbir eski ve üst ölçekli plana bağlı olmadan istedikleri dönüşüm kararını alabilecekler. Bu yolla, kent bütününden ve kent planından kopuk dönüşüm alanları belirlenebilecek ve kent planlamasının kentleri bir bütün içinde yenilemesi, sağlıklaştırması ya da geliştirmesine yönelik işlevi ortadan kalkacak. Kentsel alanlar arasındaki eşitsizlikler daha da derinleşecek.

Halka ‘hak’ yok

Yasa, olası plan kararlarına ilişkin hak sahiplerinden gelecek olası itiraz ya da anlaşmazlıklara karşı da acımasız. Hak sahipleri ise sadece kamulaştırma bedeline itiraz edebiliyor. Kiracıya da ev sahibi olarak yaşayan yoksul halkın barınma hakkının sağlanmasına yönelik hiçbir bağlayıcı hüküm içermeyen yasa, “sosyal konutlar verilebileceği” gibi bir temenni içerse de bunun nerede ve nasıl olacağına dair bir bilgi mevcut değil.