Kent, Sanat ve Tabii ki Politika

İstanbul üzerine konuşan, tartışan çok. Binlerce yıllık mirası hızla gelişen iletişim teknolojileri sayesinde dünya çapında da görünür oldu. Ekonomik kriz şartları nasıl değiştirir bilinmez ama önümüzdeki iki üç yıl içinde şimdi olduğundan çok daha fazla alan kültür ve sanatla uğraşan insanların hizmetine açılacak. Ancak bu kadar hızlı bir dalganın ardında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nden Prof. Dr. Melih Görgün’ün dediği gibi “ölü balıklar” kalmaması gerekiyor.

Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi tarafından düzenlenen “Kent ve Sanat” Forumu, yurtiçi ve yurtdışından birçok kültür sanat aktörünü bir araya getirdi. Melih Görgün toplantının fikirsel anlamda ortaya çıkışını, “Kent içi dinamiklerinden yola çıkarak, kent tasarımını, sanatını ve kültür politikalarını nasıl ele alabiliriz diye düşündük” sözleriyle özetliyor. Forum çoğunlukla genç sanatçılara ve sanatçı adaylarına yönelik. Çünkü demin bahsettiğimiz ölü balıklar arasında yer alma ihtimali en yüksek olanlar belki de onlar. Görgün’e göre bu sorun ele alındığında ortaya çıkan gerçek ciddi strateji ve politika eksiklikleri. İstanbul gibi devasa bir kültürel hazinenin ortasında kaybolup gitmek de fazlasıyla kolay. Kent ve Sanat Forumu, bu ve bağlantılı yapısal eksiklikleri gidermek için yaratılmış bir platform. Görgün’e göre konuşulanların bir etki yaratması için ortaya çıkan raporların bir yayın haline getirilmesi gerekiyor. Forum özelinde var olan kalıcılık ve sürdürülebilirlikle ilgili durum, İstanbul’daki kültür sanat alanında da geçerli. Görgün şu sözlerle devam ediyor; “İstanbul’da mutlaka sanatın pratiğinden iyi bir planlamayla yararlanmak gerekiyor.”

Kültür rantı

“İstanbul zaten iki bin yıllık bir kültür mirasının merkezi, dışarıya açılmak için herhangi bir imaja ihtiyacı yok.”

Thomas Sevcik’in sözlerinden alıntı yaparak konuşmaya başlıyor Avrupa Kültür Derneği Başkanı Mahir Namur ve devam ediyor; “İstanbul’un tasarıma da, kültür politikalarına da ihtiyacı var, ama öncelikli olarak üzerinde durulması gereken konu kentlilik bilinci ve kentliye hizmet edilmesi. Politikacılar bu kelimeleri alıp kullanıyorlar ve bir şey yapmadıkları halde kendilerini bir şey yapıyormuş gibi gösteriyorlar.”

Kent ve sanat kelimeleri yan yana geldiğinde konunun dönüp dolaşıp politikaya gelmeyeceğini sanıyorsanız çok iyi niyetlisiniz demektir. Namur, kültür politikalarının çok tartışılır olmasını, talebe bağlıyor; bu talebi de kültür üzerinden oluşturulan ranta. “Çağdaş sanatı bu tip çıkarları destekleyen değil, toplumu yücelten ve insanları birbirine yakınlaştıran bir araç olarak kullanmalıyız” diyor. Bu noktada İstanbul 2010 için bir paragraf açmak zorunlu. “Avrupa Kültür Başkenti Ajansı İstanbul 2010’u katılımcı bir proje olarak vaat ettiler. Kent dinamikleri içinde yer alan aktörleri bu işin içine dahil etmeleri gerekiyordu, ama ne yazık ki bu konuda gerçek bir çaba göstermediler.”

Kentteki en eski sanat kurumlarından Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’yle organik bir bağ oluşturulmaması da Mahir Namur’u rahatsız etmiş. Son olarak işin ticari boyutuna değiniyor. “Ben banka galerilerini veya buna benzer ticari oluşumları hiç suçlamıyorum. Onlar zaten belli bir zümre yaratıp onun üzerinden rant elde etmek için var olan yapılar. Ancak her endüstride olan bir rekabet kurulunun kültür sanat alanında da olması lazım. İstanbul 2010 için sivil toplum oluşumları ve özel girişimler aynı şartlarda davet ediliyor. Bu kültür akışındaki aksaklıkla ilgili bir sorun. Devlet, özel sektör ve sivil toplum, kültür politikalarının doğru işlemesi için bir denge içinde olmalı” diyor.