Kartpostallarla Başkentin Öyküsü

Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim görevlisi Atila Cangır'ın Uğurlu Tunalı'nın koleksiyonundan derlediği "Cumhuriyetin Başkenti" adlı albüm, Cumhuriyet'in ilanının ardından Ankara'nın başkent olmasıyla başlayan kentsel gelişimini ve tarihini kartpostallarla anlatıyor. Toplam bin 422 sayfa ve 2 bin 553 kartpostaldan oluşan üç ciltlik albümde, başkentin tarihi yapıları, eski semtleri, pazarları, eğlence ve mesire yerleri ile gündelik yaşama ilişkin kartpostallar yer alıyor.

Ankara Üniversitesi, kentin tarihine ışık tutan ve kentsel gelişimini anlatan "Cumhuriyetin Başkenti" adlı üç ciltlik albümü yayınladı. Uğurlu Tunalı'nın "Ankara Kartpostalları Koleksiyonu" ndan hazırlanan albümde, hem "Cumhuriyet öncesi Ankara" , hem de "Cumhuriyet Ankarası" hakkında bilgi ve kartpostallar ile Ankara'nın başkent olması ve kentsel gelişimi görsel olarak sunuluyor. Albümde yer alan 2 bin 553 kartpostal, Ankara'yı 20. yüzyılın başından itibaren 1945 yılına kadar anlatıyor. Albümde, Ankara'nın tarihi yapıları, eski semtleri, çarşıları, pazarları, eğlence ve mesire yerleri ile günlük yaşam bütün güzellikleriyle gözler önüne seriliyor. Albümde ayrıca Cumhuriyetle birlikte Ankara'da yapılan kamu yapıları, Cumhuriyetin topluma kazandırdığı çağdaş yaşam biçiminin getirdiği parklar ve bahçeler, Atatürk Orman Çiftliği, Gençlik Parkı, stadyum ve hipodrom gibi Cumhuriyet dönemi yapılarını da görmek mümkün. Albümdeki kartpostalların yanında ait oldukları dönem, mekan ve çeşitli bilgiler yer alıyor. Toplam bin 422 sayfa olan Cumhuriyetin Başkenti albümünün sonunda ise "Mahalle/Semt, Meydanlar, Parklar, Kişiler, Binalar" dizini bulunuyor. Albümün ilk ve ikinci cildinde fotoğrafçıları veya editörleri bilinen kartpostallar, isimleriyle bölümlendiriliyor. Bunun yanında ikinci cildin son serisinde fotoğrafçısı ve editörü bilinmeyen ancak üzerlerinde koleksiyonerlerin anlayabileceği işaretler ve yazılar taşıyan fotoğraflar yer alıyor. Son ciltte ise yayımcısı ve fotoğrafçısı bilinmeyen, ya da hiçbir özgün ayrım taşımayan fotoğraflar semtlere göre bölümlendirilerek sunuluyor. İlk baskısı bin 500 adet yapılan albüm hakkında koleksiyonun sahibi Uğurlu Tunalı, şunları dile getiriyor:

"Genç Cumhuriyetin başkentinde, ilk etapta yollar yapılmakta, inşaatına başlanan bakanlıklar, bankalar ve sefaretlerle o küçük şehrin çehresi değişmekte. İnşaat işçisinin bile olmadığı o zamanlarda, dışarıdan gelen kalfa ve işçilerle betonarme binalara geçiş ve elektriğin gelişi... Kağnıdan gayri nakil vasıtası olmayan bir şehirde ilk kaptıkaçtıların, sonra da otobüslerin çalışmaya başlaması. Ulus'dan başlayıp Yenişehir, Kavaklıdere, Çankaya, Dikmen, Keçiören'e ve Cebeci'ye doğru genişleyen bir yerleşim... Bahçelievler'de ilk kooperatif evleri ve onu takip eden diğerleri... Sergievi, Halkevi, Etnografya Müzesi, Büyük Millet Meclisi Binaları, oteller, okullar ve Gençlik Parkı ile çehresi günbegün değişen Ankara'da ben bu aşamaları yaşadım. Yıllardır özenle biriktirdiğim Ankara kartpostallarımı, feyz aldığım üniversitemin kültür hizmetlerine sunmaktan büyük mutluluk duyuyorum."

Ankara Üniversitesi'nin Kültür ve Sanat Yayınları'nın üçüncüsü olan Cumhuriyetin Ankarası adlı albümün editörlüğünü yapan Atila Cangır, üç yıl emek verdiği çalışma hakkında şunları söyledi:

"Bu albümün kurgusuna, ilkin fotoğrafçı olmamdan, çağına tanıklık eden ustalarıma ve onların işlerini yayınlayanlara duyduğum saygıdan kaynaklanan fotoğrafçı ve editör odaklı bir seçim hakim olmuştur. İkinci olarak, albümlerin koleksiyonerlere ve araştırmacılara kaynak oluşturması düşüncesi beni yönlendirmiştir. Bu nedenle, albümün ilk ve ikinci cildinde fotoğrafçıları veya editörleri bilinenler isimleriyle serilendirilmiş, ayrıca ikinci cildin son serisinde fotoğrafçısı ve editörü bilinmeyen ancak üzerlerinde koleksiyonerlerin anlayabileceği işaretler ve yazılar taşıyan fotoğraflar serilendirilmiş, son ciltte ise yayımcısı, fotoğrafçısı bilinmeyen ya da hiçbir özgün ayrım taşımayan fotoğraflar semtlere göre serilendirilmişlerdir. Aynı zamanda, albümde bazı fotoğraf tekrarları, aralarında yer alan ayrıntı farklılıkları nedeniyle ve koleksiyon bütünlüğünü bozmamak amacıyla kullanılmıştır."