Doğalgazda Vurgun Zinciri

Yapılan son doğalgaz zammının ardında, hükümetin partizanca uygulamaları, Rusya ile yürütülen yanlış politikaların yatmasına karşın, hükümet faturayı zamlarla dar gelirli vatandaşa çıkardı. Doğalgaza yılbaşından bu yana yüzde 82 zam yapılmasına neden olan süreç şöyle gelişti:

Hükümetin partizanca uygulamaları: Hükümetin 2007 Yılı Programı Kamu İktisadi Teşebbüsleri bölümünde BOTAŞ’ın zam gerekliliği belirtildi ancak BOTAŞ fiyatlarına 2007 yılında hiç zam yapılmadı.

Alacaklar birikti: BOTAŞ’ın doğalgaz sattığı kamu ve özel sektörden alacakları 30 Haziran 2008 itibarıyla toplam 6 milyar 648 milyon YTL. En çok borcu olan kamu kurumlarının başında Elektrik Üretim AŞ ve Hamitabat Elektrik Üretim ve Ticaret AŞ (HEAŞ) geliyor. Bu iki kurumun borcu 5 milyar 8 milyon 601 bin YTL. Borçlu listesinde 3 numara Ankara Belediyesi’nin EGO’su. Sonradan adı Başkent Doğalgaz olarak değişen şirketin sadece 2008 için borcu 105 milyon YTL. BOTAŞ daha önce 677 milyon YTL’lik haciz koydurmuştu.

Rusya anlaşması fiyatı arttırdı: Hükümetin, 2004 yılında Mavi Akım’da Rusların istediği formül değişikliğini yapması karşılığında Rusya ile mevcut üç doğalgaz alım anlaşmasını birleştirilerek doğalgazda “tek fiyat” uygulamasına geçildi. Önceden 130 dolar civarına gelen ortalama doğalgaz alım fiyatının bu anlaşma ile olması gerekenden daha yüksek seviyelere çıktığı iddia edildi.

Unakıtan’dan şaka gibi savunma

Kış ayına girerken yapılan yüksek oranlı zamla beraber yurttaş geçen yıla göre doğalgaza yüzde 82 daha yüksek fatura ödeyecek. Belediyeler başta BOTAŞ’a doğalgaz parasını ödemeyen kamu kurumlarının parası faturasını zaten ödeyen yurttaşa zam yoluyla yıkılıyor. Bağımsız Kamu Görevlileri Sendikaları Konfederasyonu (BASK) hesabına göre geçen yıl kasım ayında ısınmak için 124 YTL’ye ihtiyaç duyan bir aile bu yıl ısınmak için 196 YTL para ayırmak zorunda kalacak. Yine 300 kilovat elektrik tüketen ortalama bir ailenin elektrik faturasının yıl başından bu yana 37,2 YTL’den 58,7 YTL’ye çıktığı dikkate alındığında, bir asgari ücretlinin maaşından toplam enerji tüketimine ayırdığı pay yüzde 37,1’den yüzde 55,7’ye çıkmış olacak.

‘Maaşın tümü gaza harcanmaz’

Bu tabloyu yorumlayan Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, doğalgaz zammının sorumluluğunu “dış bağımlılığa” attı. Unakıtan, memurun yüzde 22.5’lik doğalgaz zammının altından nasıl kalkacağını soran gazetecilere, şaka gibi bir yanıt verdi. Unakıtan, “Memur oturup da bütün maaşıyla doğalgaz kullanıyor diye bir şey yok, söz konusu değil. Harcamaların içinde belli bir kalemdir” dedi.