Demiryolu ve İstasyonlar için SİT Alanı Başvurusu

Yapımı hızla devam eden Marmaray projesi kapsamında İstanbul'da bulunan demiryolu ve tarihi istasyon binalarının yok edileceği kuşkusu Mimarlar Odası, Sendika ve ICOMOS'u (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi Türkiye Ulusal Konseyi) harekete geçirdi. İstanbul'un kent içi ulaşımında yüzyıldır önemli yeri olan Haydarpaşa- Gebze ve Sirkeci- Halkalı banliyö hatlarının tarihi ve kültürel SİT alanı ilan edilmesi için koruma kurullarına başvuru yapıldı.

ICOMOS, Mimarlar Odası, İstanbul Büyükkent Şubesi ve Birleşik Taşımacılık Çalışanları Sendikası İstanbul 1 No'lu Şubesi'nin, koruma kurullarına sunmuş oldukları ortak başvuruda, Haydarpaşa- Gebze ve Sirkeci-Halkalı banliyö hatları üzerinde tarihi ve kültürel öneme sahip çok sayıda bina olduğu belirtilerek İstanbul'un "demiryolu mirası"nı oluşturan bu yapıların ve güzergâhın SİT alanı ilan edilmesini talep etti. Başvuru dilekçesinde talebin gerekçeleri sıralanırken UNESCO'nun, Dünya Mirası Listesi'ne birçok tarihi demiryolunu aldığı ve söz konusu hatların da bu listede yer alanlarla eşdeğer olduğu vurgulandı. Dilekçede demiryolu hatlarının Osmanlı'nın en zor zamanlarında yapıldığı ve tek olduğu şeklinde tarihi bilgilere de yer verildi.

Demiryolu tarihimizin başlangıç noktası
1869 yılında Rumeli demiryolunun ilk tohumu atıldı. 1870 yılında başlanan Yedikule-Küçükçekmece hattı 1871 yılında hizmete girdi. Hattın Avrupa bağlantısı 1888 yılında tamamlanabildi. Sirkeci Garı'nın yapımı ise 1890 yılında tamamlandı. Hattın Türkiye Cumhuriyeti'nce satın alınması 1936 yılında gerçekleşti. İstanbul'u Anadolu'ya ve Bağdat'a bağlaması düşünülen Anadolu demiryolu, Osmanlı devletinin kendi mali olanakları ile yapıldı. Böylelikle hattın ilk kısmı olan Haydarpaşa İzmit demiryolunun keşif çalışmalarına 1870 yılında başlandı.