Birkleyn Mağaraları’nı Etkileyecek Projenin ÇED Kararı Durduruldu

En az 8 bin yıllık bir tarihe sahip olduğu düşünülen ve bir çok gizemin barındığı Birkleyn Mağaraları yakınlarında yapılması planlanan kireçtaşı ocağı, kırma-eleme, asfalt plent, mekanik plent, parke taşı ve bims üretim tesisi, hazır beton santrali projesine karşı yürütülen hukuk mücadelesinde, "ÇED gerekli değildir" kararının yürütmesi durduruldu.

ANKA’da yer alan habere göre; Diyarbakır Barosu Çevre ve Kent Hukuku Komisyonu, Diyarbakır Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün 14 Haziran 2023'te verdiği "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) gerekli değildir" kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle dava açtı.

Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi, dava konusu işlemin uygulanması durumunda çevrede ve ekosistem dengesi üzerinde oluşabilecek olumsuz etkilerin Anayasa ile güvence altına alınan sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkının ihlaline neden olabileceğine dikkati çekerek, "ÇED gerekli değildir" kararının yürütmesini itiraz yolu kapalı (kesin) olmak üzere oy birliğiyle durdurdu.

Hukuki sürece ilişkin değerlendirmede bulunan Diyarbakır Barosu Çevre Komisyonu Başkanı Ahmet İnan, mahkemenin verdiği kararı olumlu bulduklarını söyledi.

Birkleyn Mağaraları'nın Genç Neolitik dönemden beri bir yerleşim yeri olarak kullanıldığını anlatan İnan, "Burası birinci derece arkeolojik sit alanı olmasına rağmen buranın maden ruhsatlarına açılması, aslında Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün ne kadar, görevini ihmal ettiği, kurumların kamunun toplumun hafızası olan, tarihi olan arkeolojik sit kültürel değerlerine ne kadar önem vermediğini gösteren bir yaklaşım açısı" dedi.

Birkleyn Mağaraları’nın, Uluslararası Doğa Koruma Örgütü tarafından etrafı önemli doğa alanı ilan edildiğini ifade eden İnan, şunları kaydetti:

"Sadece kültürel bir alan değil burası. Dicle Üniversitesi'nin burada bir çalışması var. Birkleyn Mağaraları jeolojik miras alanı olarak, tescil edilmiş. Jeolojik miras demek sadece insanlığın, ilk döneminden itibaren değil, yaşamın, gezegenin, dünyanın ilk varlığından itibaren kalıntıları ve şifreleri ve çözümleri içinde taşıyan, dünyanın nasıl oluştuğuyla ilgili bir taş yapısına sahip bir jeolojik miras ve aynı zamanda burası mitolojik bir alan…

Nerede bir taş ocağı yapılmaz, nerede bir maden faaliyeti yapılmaz diye örnek gösterilse burası gösterilir, Mahkeme kararı bu projeyi artık durdurdu. Bununla beraber yapacak çok şeyimiz var. Yerel yönetimler, kentteki meslek örgütleri ve kent konsey ile beraber, bu kenti savunduğunu iddia eden tüm dinamiklerle beraber bu arkeolojik sit alanının gerçek mesafesinin genişlemesinin tespiti için bir çalışma başlatmamız lazım. Devlet kurumlarına, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'na, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na, Turizm Bakanlığı'na, herkese sesleniyorum, gelin burayı hep birlikte koruyalım ve buranın gerçek değerinin tespiti için acilen bir çalışma başlatalım.”