Binaların Yıkımına İlişkin Yönetmelik Değişti

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Binaların Yıkılması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, 12 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı.

BirGün’de yer alan habere göre; düzenlemeyle yönetmelikte yer alan bazı tanımlar değiştirilirken yeni tanımlar da getirildi. Buna göre "patlatmadan sorumlu mühendis"; inşaat, maden, çevre, jeoloji veya jeofizik mühendisliği lisans programlarından mezun olan ve patlayıcı kullanımı konusunda Bakanlığın yetkilendirdiği kurumlarca düzenlenmiş sertifikaya veya patlayıcı ile yıkım alanında en az tezli yüksek lisans derecesine sahip mühendis olarak tanımlandı.

Yönetmelikte "yüksek yapı" tanımı da yer aldı. Bina yüksekliği 21,50 metreden veya yapı yüksekliği 30,50 metreden fazla olan binalar "yüksek yapı"; bina yüksekliği 51,50 metreden veya yapı yüksekliği 60,50 metreden daha fazla olan binalar ise "çok yüksek yapı" olarak tanımlandı.

18,50 metrenin altında fenni mesuliyet şartı aranmayacak
Yönetmelik kapsamındaki binaların yıkılmasına ilişkin fenni mesuliyet, inşaat mühendisi tarafından üstlenilecek. Bina yüksekliği 18,50 metreden az olan binaların yıkımında ise kural olarak fenni mesuliyet aranmayacak.

Ancak binanın bitişik nizam olması, karma taşıyıcı sisteme sahip bulunması, planda veya düşeyde yapısal düzensizliğinin olması, sağlık ve eğitim tesis alanları ile kültür veya tabiat varlıklarının yakınında bulunması gibi risk oluşturabilecek durumlarda, 18,50 metreden düşük binalar için de ilgili idare fenni mesuliyet şartı getirebilecek.

Patlayıcı ile gerçekleştirilen yıkımlar ile ikiden fazla bodrum katı bulunan her türlü binanın yıkımında ise fenni mesuliyetin üstlenilmesi zorunlu olacak. Patlayıcı kullanılan yıkımlarda ayrıca patlatmadan sorumlu mühendis ve ateşleyici görevlendirilecek.

Patlayıcı ile yapılacak yıkımların analiz ve raporlarından, müellif ile patlatmadan sorumlu mühendis kendi görev alanları kapsamında sorumlu tutulacak. Patlayıcı kullanılarak gerçekleştirilecek bütün yıkımlar, yönetmeliğin yüksek yapıların patlayıcı ile yıkılmasına ilişkin hükümlerine göre yürütülecek.

Mühendisler şantiyede bulunacak
Patlayıcı ile yapılan yıkımlar ile yüksek yapıların yıkımına ilişkin yıkım planlarının yönetmeliğe eklenen EK-5'e göre hazırlanması öngörüldü.

Patlayıcı kullanılan bütün yıkımlarda, patlatmadan sorumlu mühendis ile yıkım planını hazırlayan ve sorumluluğunu üstlenen müellifin birlikte şantiye sahasında bulunması zorunlu olacak.

Patlayıcı ile yıkım tekniğinin kullanılması durumunda, ruhsat işlemleri kapsamında patlatmadan sorumlu mühendise ait bilgi ve belgeler de istenecek.

Kamu kurumlarının yıkımlarında yeni düzenleme
6306 sayılı Kanun kapsamında kamu kurum ve kuruluşları aracılığıyla gerçekleştirilecek yıkımlarda müteahhit ve şantiye şefi aranmayacak. Ancak yıkım planı hazırlanması gereken bütün yıkımlarda kamu kurum ve kuruluşlarının her türlü fenni mesuliyeti üstlenmesi zorunlu olacak.

Yıkım ruhsatının süresine ilişkin de istisna getirildi. Yapının bitişik nizam olması, yüksek yapı sınıfında bulunması, çevre koşullarının makineyle yıkımı zorlaştırması veya mücbir sebeplerin ortaya çıkması durumunda, müteahhidin talebi ve ilgili idarenin uygun görmesi halinde ruhsat süresi bir defaya mahsus olmak üzere üç aya kadar uzatılabilecek.

Yüksek yapılar için özel kurallar
Yönetmeliğe "Yüksek Yapıların Yıkımına İlişkin Özel Kurallar" başlıklı yeni bir bölüm eklendi.

Buna göre yüksek yapıların tam veya kısmi yıkımına ilişkin teknik ve idari esaslar EK-5'e göre yürütülecek. Güvenlik tedbirlerine ilişkin hükümler ile EK-5'teki usul ve esaslara uyulması zorunlu olacak.

Toz, titreşim ve gürültü sınır değerleri de EK-5 ile çevre ve iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin mevzuata uygun şekilde sağlanacak. Yıkım şantiyesinin çevresi perdeleme, örtülü yol ve koruma fanıyla korunacak.

Yüksek yapılarda makine ile yıkım veya patlayıcı ile yıkım tekniklerinden yapının özelliklerine uygun olanının tercih edilmesi esas olacak. Seçilen yıkım tekniğinin EK-5'te belirlenen usul ve esaslara uygun uygulanması gerekecek.

Yıkım planında iş iskelesi kurulması öngörülüyorsa iç ve dış cephe iş iskeleleri ile seyyar erişim ve çalışma kulelerinin yönetmelikte belirtilen standartlara uygun olması gerekecek.

Patlayıcı ile yıkımda uzmanlık belgesi zorunlu
Patlayıcı ile yıkılacak yapılarda görev alacak patlatmadan sorumlu mühendisin uzmanlığını belgelendirmesi zorunlu hale getirildi.

Ateşleyicinin ise ilgili yönetmelik hükümlerine uygun B sınıfı yeterlik belgesine sahip olması gerekecek.

Patlayıcı kullanılacak yıkımlarda meteorolojik şartlar değerlendirilmeden patlatma yapılamayacak.

Patlatma sırasında patlama ve hava şoku dalgalarının yayılımının belirlenmesi amacıyla kalibre edilmiş titreşim ve basınç sensörleri kullanılacak. Patlatma gerçekleştirilirken yıkım, yüksek hızlı kameralarla kayıt altına alınacak.

Yıkımdan önce EK-5'teki esaslara uygun şekilde test patlatması da yapılabilecek. Test patlatmasının gerekli olduğu durumlarda yönetmeliğin EK-6'sında bulunan Form-8'in doldurulması zorunlu olacak.

Akustik rapor için de yeni hüküm
Yıkım faaliyetlerinde gürültüye ilişkin mevzuat atfı da güncellendi. Akustik rapor, Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği'nde belirtilen uzmanlığa sahip kişiler tarafından hazırlanacak.

Bu kişilerin diploma, yıkım ve patlatma gibi alanlarda aldıkları eğitimleri gösteren belgeler ile sahip oldukları sertifikalar da akustik raporun ekinde sunulacak.

İhale sürecindeki kamu yapılarına geçiş hükmü
Yönetmeliğe ihale sürecindeki kamu yapılarına ilişkin geçici madde de eklendi.

Buna göre kamu kurum ve kuruluşlarınca düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ihale kararı veya ihale tarihi alınmış ya da ihalesi yapılmış ancak yıkım ruhsatı henüz düzenlenmemiş yapıların ruhsat işlemleri, değişiklikten önce yürürlükte bulunan yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılacak.

Düzenlemelerin büyük bölümü bir yıl sonra yürürlükte
Yönetmeliğin EK-2, EK-3 ve EK-4'ü değiştirilirken, yönetmeliğe EK-5 ve EK-6 da eklendi.

Yönetmeliğin 5'inci maddesiyle 7'nci maddeye eklenen sekizinci fıkra ile 14'üncü ve 15'inci maddeleri 12 Ağustos 2026'da, yani yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Diğer hükümler ise yayımı tarihinden bir yıl sonra yürürlüğe girecek.

Yönetmelik hükümlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütecek.