Batı’nın Çöpü Afrika’da

Fildişi Sahilleri’nin başkenti Abidjan’ın yakınlarında Akouedo’da yaşayanlar bir gün uyandıklarında çok kötü bir kokuyla karşı karşıya kaldılar. Kısa bir süre sonra çocuklar kusmaya başladı, ishal oldu, yaşlılar nefes almakta güçlük çekti. “Koku dayanılmazdı” diyor bir Abidjanlı, “Bozuk yumurta ile lağım kokusu arasında bir şey. 10 dakika sonra hastalandım.”
Abidjan’ın en geniş arazisi Akouedo’da da her evin kapısı bir çöplük gibi. Kamyonlar, kırık şişeler, bozuk gıda ve şırıngalarla dolu çöpler getirir buraya. Çocuklar bu hüzünlü oyun alanlarında çöpleri karıştırarak satacak bir şeyler bulmaya çalışır. Ama bu son durumda artık çöplük mezara dönüştü.
Ucuz yol
Aralarında iki de çocuğun bulunduğu 6 kişi, çöplerin buraya yığılmasından ötürü hayatını kaybetti. 15 bin kişi mide bulantısı, kusma ve baş ağrısı nedeniyle hastaneye kaldırılırken, hastanelerde uzun kuyruklar oluştu. Eczanelerde yeterli malzeme bulunamıyor. Dünya Sağlık Örgütü ülkeye ilaç gönderdi. 6 kişi sorumlu tutularak tutuklanırken, Fildişi hükümeti istifa etti.
Tüm bu trajedinin, 19 Ağustos’ta Hollandalı bir şirkete ait geminin Fildişi Sahilleri’ne girmesi ile başladığı biliniyor. Gemi 400 ton benzini, suyu ve yakıcı maddeyi boşaltıverdi. Gemi Akouedo’nun dışında 10 farklı yere daha uğradı ve yük boşalttı. Atıklardan çıkan dumandan hidrojen sülfür ve sodyum hidroksit yayılıyordu tüm kente...
Çevre örgütleri, “Şirketlerin atıklarını yoksul ülkelere boşalttığı zamanların artık geride kaldığını düşünüyorduk” diyerek tepki gösterdi.
Çöpünü boşaltan gemi, Probo Koala, Hollandalı Trafigura Şirketi’ne aitti. Trafigura atıkları önce Amsterdam’a boşaltmaya çalışmıştı ama yetkliler içeriğinin zehirli olduğunu tespit ederek konunun tekrar görüşülmesini istedi. Bu ertelemenin şirket için anlamı 250 bin dolar ceza demekti. Fakat şirket daha ucuz bir yol biliyordu.
Çöpler nereye gidiyor
Aslında bu çok bilinen bir hikaye. ABD ve Avrupalı gemiler, tüm Batı Afrika sahillerine, eski bilgisayar ve tıbbi malzeme atıkları ile dolu çöplerini bırakıyorlar. Politikacılar ve az maaş ödenen görevliler, birkaç dolar karşılığında bunların kırsal bölgelere atılmasında hiçbir sakınca görmüyor. Çevre Örgütü Atık Dönüşümü Bölümü Başkanı Liz Parkes, özellikle elektronik alet atıklarının zararlı olduğuna dikkat çekiyor. Parkes, “İnsanların gerçekten yeni bir elektronik alete ihtiyaçları olup olmadığı konusunda düşünmelerini sağlamalıyız. Tabii çöpümüzün nereye gittiği konusunda da” diyor.
Çöp gerçekleri
2005 yılında Avrupa’dan yapılan çöp ithal işlemlerinin yüzde 47’sinin yasadışı olduğu Greenpeace tarafından açıklandı.
Yalnız İngiltere’den yılda 93 milyon parça elektronik atık çıkıyor. Bu atıkların çoğu Batı Afrika, Hindistan ya da Çin’e gönderiliyor.
Avrupa’dan çöp göndermek aslında yasadışı. Ama elektronik atıkların çoğu yoksul ülkelere “geri dönüşüm” adı altında gönderiliyor.