Bağımsızlığın Anahtarı Alternatifte

**Enerjide yol haritası olmayan Türkiye'nin yaşadığı darboğazlar gittikçe artarken dünya ''petrolden kaçış, alternatifi keşfediş'' süreci yaşıyor. Alternatif enerjiyi 'küçümsemeyen' Brezilya, İsveç ve İskoçya gibi ülkeler, enerji sorununu kendi kaynaklarıyla çözüme kavuşturuyor. Türkiye ise gelişmiş ülkelerin vazgeçtiği yöntemleri ülkeye çekmek için yabancılara 'cazip' seçenekler sunuyor.

NECDET ÇALIŞKAN

Dünya enerji devleri bir yandan Türkiye'de petrol rafinerisi kurmak için Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun kapısını aşındırıp enerji ihalelerini yakından takip ederken; diğer yandan BP, Shell, Chevron başta olmak üzere büyük şirketler tarafından ''ABD'de son 30 yılda bir tek rafineri'' bile inşa edilmedi.

Hatta gelişmiş ülkelerdeki üretimlerini sonlandırma noktasına gelen bu şirketler, bu bölgelerdeki tesislerinde yenileme çalışmalarını bile erteliyor.

Alternatif enerji kaynaklarını değerlendirip harekete geçen ülkeler ''enerjide dışa bağımsızlığını'' ilan etmeye hazırlanırken; dünyada artan tüketim ve azalan kaynaklar karşısında enerjide yol haritasını erken çizen ülkeler kazançlı çıkıyor. Okyanus kıyısında olma avantajını kullanan İskoçya, dalgalardan elde ettiği enerji ile toplu taşımaya yönelik otobüslerin bile ihtiyacını karşılayabiliyor. 1970'lerde petrol krizini kendi iç kaynaklarına dönerek değerlendiren Brezilya ise şekerkamışıyla en geç 2007'de ''enerjide bağımsızlığını'' ilan edecek.

Türkiye'de ise petrol ve doğalgaz bağımlılığı gittikçe artarken; alternatif enerjiler göz ardı edilmeye devam ediliyor.

Özellikle hayvansal ve bitkisel atıklardan elde edilen biyodizelde yerli üreticilerin hükümetten beklediği destek gelmeyince, ''10 Ağustos Dünya Biyodizel Günü'' yerli tüketimden önce, yerli üreticinin ihracata yönelmesine yol açtı. Vergi yükü açısından da Türkiye, biyodizelin normal dizelden pahalı olduğu tek ülke.

Türkiye'de şu anda sadece özelleştirilen TÜPRAŞ aracılığıyla Koç-Shell ortaklığı ham petrol işletmeciliği yapıyor. Dünyanın dört bir tarafından Türkiye enerji piyasasına girmek için EPDK'ye yapılan başvuruların toplam tutarı 10 milyar doları bulurken; Türkiye'de Ceyhan, Samsun ve Zonguldak'ta rafineri kurmak isteyen şirketlerin başında, Hindistan'dan Indian Oil, Rusya'dan Lukoil, İtalya'dan ENI, Japonya'dan Marubeni, Kazakistan'dan Kazmunaigas geliyor.

Türkiye'de petrol ve doğalgaz aramayla ilgilenen diğer enerji devleri ise şunlar: Avusturya'dan OMV, Brezilya'dan Petrobas, Rusya'dan Gazprom, ABD'den Chevron-Texaco.