Artık Türkiye'nin de Bir Güneş Evi Var

Ankara'daki bir konutun, Berlin'dekine göre dört buçuk kat enerji harcadığını, ülkemizdeki sanayi ürünlerinin gelişmiş ülkelere göre aynı oranda enerji harcanarak üretildiğini biliyor muydunuz? Biz öğrendik, hem de Diyarbakır'da. Geçtiğimiz haziran ayında açılan Diyarbakır Güneş Evi'nde öyle şeyler gördük ki, oturup halimize ağlayalım mı, yoksa geç de olsa ülkenin bir yerlerinde doğayı bozmadan yaşamanın mümkün olduğunu gösterenlere alkış mı tutalım, bilemedik. Küresel ısınma nedeniyle mevsimlerin, bitkilerin, hayvanların, hatta insanların dengesinin bozulduğu çağımızda Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan Güneş Evi Eğitim ve Uygulama Parkı, Türkiye'de bir ilk. Bütün elektrikli ve elektronik eşyaların güneş enerjisiyle çalıştığı evde, yemekler bile bu yöntemle pişiriliyor.

Güneş Evi, Diyarbakır'ın en uygun ve göz önündeki noktasında, kültür, sanat ve eğitim merkezi olarak planlanan Sümerpark içinde yer alıyor. Küçük bir ev kurgusuna sahip olan Güneş Evi aynı zamanda bir araştırma merkezi. Evin salonu eğitim toplantıları ve bazı özel hizmetler için daima halka açık tutuluyor. Yörenin enlemine eşit olarak 40 derece eğimli olan güney çatısında 30 adet 80 watt'lık güneş paneli ve iki adet güneş kolektörü yer alıyor. Güneşli saatlerde üretilen elektriğin, elektrolizör vasıtası ile hidrojene çevrilmesi ve sıkıştırılarak depolanması öngörülmüş. Geceleri, gündüz depolanan hidrojen, yakıt pilleri ile tekrar elektriğe ya da hidrojen yakan kombi vasıtası ile ısıya dönüştürülebiliyor. Güneş, toprak ve mimarinin enerji mimarlığı ilkelerine uygun bir şekilde tasarlandığı ev, Avrupa Birliği'nin fon desteği ve 72 kuruluşun sponsorluğuyla yaratılmış.

Yapıların nefes alma doğallığı ve ölçüsünde enerji kullanmasını öngören evin tasarımı Yüksek Mimar Çelik Erengezgin'e ait. Güneş enerjisinin doğru yönlenme, doğru tasarım, doğru detay ve doğru malzeme ile bedava harcanabildiğini gösteren güneş evi, bir evin yapımında harcanan para ne kadar ise neredeyse o bütçeyle yapılmış. Güneş Evi'nde temel yapı ahşap. En süratli inşa biçimi olan ahşapla, depremde yıkılma riski de sıfırlanmış durumda. Yılda 2 bin saat güneş alan bölgelerin güneş enerjisinden yararlanmak için uygun olduğunu gösteren araştırmalar, yılda 2 bin 600 saat güneş alan Türkiye'nin de enerji cenneti olduğunu kanıtlıyor. Aynı araştırmalara göre Güneydoğu Anadolu Bölgesi yılda 3 bin 20 saat, Diyarbakır ise bütün Türkiye'de en fazla güneş alan kent olarak 3 bin 300 saat güneş alıyor.

Nasıl yapıldı?

Bütün dünyada yerin iki metre altına inildiğinde ısı ortalama 15 derecede sabitleniyor, ancak Diyarbakır'ın bulunduğu enlemlerde bu rakamlar kışın 12, yazın 17 dereceyi buluyor. Doğadaki bu olanaktan hareketle Güneş Evi'nin arka bahçesi üç metre kazıldı ve altına borular döşendi. Borularda dolaşan su aracılığı ile alınan sabit enerji, zemin kat döşemesinde, tavanlarda ve asma kat tavan altındaki özel yeşil borularda dolaştırılarak sudan havaya enerji taşınmış.

[Sayfa]

Kliması da var, ocağı da

Doğal Klima

Güneş Evi'nde havadan havaya enerji transferinden yararlanmak için yine toprak altına 30 santimetre çapında 88 metre boru döşenmiş. Dışarıdaki ve içerideki ısı farkının yaratmış olduğu vakum etkisiyle dış taraftaki borudan giren 40-50 derece sıcaklığındaki hava, yerin altında 88 metre dolaşarak, topraktaki 15 derece ile soğutuluyor. Doğal vakum ve gerektiğinde devreye giren aspiratörle serinlik sağlanıyor.

Sera Bölümü

Güneş Evi'nin güney cephesindeki oturma alanına eklenen serada, evin ihtiyacı olan bazı sebzeler de yetiştirilebiliyor. Yaz aylarında, sera yüzeyinde aşırı ısınmayı önlemek için, kışın yaprağını döken sarmaşık ve ağaçlarla bu bölümün gölgede kalması sağlanmış.

Güneş Ocağı

Diyarbakır Güneş Evi'nde ters şemsiyeye benzer bir yöntemle oluşturan bir de güneş ocağı var. Kızılderililerin güneş fırınlarından esinlenilen ocakta, iç bükey parlak metal levhalar güneşi odaklıyor. Odak noktasında bulunan tel platforma yerleştirilmiş kabın içindeki yemek rahatlıkla pişiyor.

Yağmur Suyu Depolanıyor

Sümerpark'ta her ne kadar yeraltı su kaynakları şimdilik bol ise de, suyun her yörede bulunmaması yüzünden örnek bir uygulama yapılmış. Çatılardan alınıp borularla kuzey cephesindeki su deposuna yönlendirilen yağmur suyu, yeraltında saklanmış.

İmece Ürünü

Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin hazırladığı Güneş Evi'nin finansmanın önemli kısmı, AB fonlarından sağlanmış. Yurt genelinde 26 firma da sponsor olmuş.