Amerikan Rüyası Kâbus Oldu

ABD’nin eski başkanlarından Roosevelt‘in desteklediği ve Amerikalıların bugüne kadar kalan en önemli KİT’leri olan Fannie Mae ve Freddie Mac, mortgage krizine kurban gitti. Hükümet yetkilileri, 1929’daki “Büyük Buhran”ın çocukları olan bu konut finansmanı şirketlerinin dosyalarını dün incelemeye başlarken ABD hükümetinin “sınırsız destek” sözü verdiği bu KİT’lerin değeri bir yılda yarıya yarıya eridi.

ABD Merkez Bankası (Fed) ve Comptroller of the Currency’den uzmanlar, mortgage finansmanı şirketleri Fannie Mae Freddie Mac’in defterlerini dün incelemeye başladı. İnceleme, Bush yönetiminin bu iki şirkete milyarlarca dolar enjekte edilmesi yönünde hazırlanan bir planı Kongre’ye sunmasının ardından geldi. Krizin başladığı tarihten bu yana söz konusu bu iki şirketin hisse senetleri New York Borsası’nda yüzde 60’ı aşan değer kaybına uğradı. Fannie Mae ve Fredddie Mac, ABD’deki ipotekli kredilerin yaklaşık yarısını (5 trilyon dolar) ellerinde tutuyor. Bununla birlikte Fannie Mae’nin 800 milyar dolar ve Freddie Mac’in ise 740 milyar dolar borcu bulunuyor.

Öte yandan dünya piyasaları mortgage kriziyle yatıp kalkarken bilanço da her geçen gün kararıyor. 2006’nın sonundan bu yana mortgage nedeniyle ABD’de çöken şirketlerin sayısı 267’ye çıkarken, aralarında Fannie Mae ve Freddie Mac’in de bulunduğu 17 şirket ise iflasla boğuşuyor. Piyasalarda bilançoları yakından takip edilen finans devlerinden Bank of America’nın bu yılın ikinci çeyrekteki kârı yüzde 41 düşşle 3.4 milyar dolara geriledi. Dün ikinci çeyrek bilançosunu açıklayan ABD’nin en büyük bankalarından Wachovia’dan ise daha da karamsar bir sonuç geldi. İkinci çeyrekte 8.9 milyar dolarlık zarar yazdığını duyuran şirketin kredi notu da Fitch tarafından A artıya indirildi.

The Guardian gazetesinin ICM kamuoyu araştırma kurumuna yaptırdığı anketin sonucunda, İngilizlerin yüzde 80’i “İngiltere bir resesyona doğru mu gidiyor” sorusunu “evet” diye yanıtladı.

Büyük Buhran ile doğdu, mortgage kriziyle battı

1929’daki “Büyük Buhran” sonrası ABD Başkanı olan Franklin D. Roosevelt, çöküşün ardından “New Deal” adı verilen devlet destekli bir kalkınma planı başlattı. 5 senelik dönemler halinde uygulanmaya konulan New Deal çerçevesinde, ülkenin dört bir tarafında başlatılan karayolları ve havaalanları inşaatları gibi projelerle binlerce kişi istihdam edilerek, işsizlik sorunu çözülmeye çalışıldı. Batık durumdaki ekonomiye “taze kan” verilerek büyük çöküşün sosyal yaşamdaki olumsuz etkileri giderilmesi amaçlandı. Roosevelt’in bu planıyla Amerikan ekonomisi, tarihinde ilk kez devlet müdahalesine maruz kalıyordu. Bu dönemde halkın konut ihtiyaçları için 1932’de Fannie Mae kuruldu. Fannie Mae’nin 1968’de özelleştirilmesiyle piyasada tekel oluşmasının önüne geçilmesi amacıyla yine devlet tarafından Freddie Mac kuruldu.