2009’da Kaç Belediye Başkanı Seçilecek?

Yerel seçimler için geri sayım başladı. 29 Mart’ta belediye başkanlığı için adaylığı düşünenler 1 Aralık’a kadar istifalarını vermek zorunda. Siyaset Uzmanı Tarhan Erdem’e göre 2004 seçimlerinde 3 bin 220 olan belediye sayısı 2009’da 2 bin 131’e inecek. Sayıların düşmesinin kasabalarda partililerin tatminini azaltabileceğini söyleyen Erdem, “Bu rakamlar önemli. 3 bin 200 ‘den 2 bin 131’e inmesi Türk idari sistemi açısından önemli bir olay” değerlendirmesi yaptı. Mart ayında yapılan “Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”la yönetim birimlerinde önemli ölçüde değişiklikler olmuştu. Ayrıca Yüksek Seçim Kurulu’nun 15 Kasım’da aldığı kararla, aday olmak isteyen bürokrat ve kamu görevlilerinin 1 Aralık 2008 Pazartesi günü saat 17.00’ye kadar kadar istifa etmeleri gerekiyor. Erdem, YSK’nın üyelik başvuru tarihini 1 Ocak’tan 1 Aralık tarihine almasının bürokraside “şok yarattığı” iddialarının gerçeği yansıtmadığını da söyledi. Tarhan’a göre YSK’nın hesaplaması doğru.

Tarhan Erdem, 2009 Mart ayında yapılacak yerel seçimlerde kaç belediye başkanı seçileceğini hesapladı. Mart ayında 5747 sayılı Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçerisinde İlçe Kurulması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’la yönetim birimlerinde önemli ölçüde değişiklikler olmuştu. Büyükşehirlerde alt belediyeler kaldırıldı, yeni ilçeler kuruldu, İstanbul’da Eminönü ilçesinin tüzel kişiliğine son verildi çok sayıda kasaba belediyesiyle bucağın tüzel kişiliği kaldırıldı.

Tarhan Erdem’in hesaplamasına göre 2004 yerel seçimlerinde seçilen 3 bin 220 belediyenin 2 bin 131’e indi. İlçe belediye sayısında ise 43 artış oldu. 1.133 alt kademe ve kasaba belediyesinin de tüzel kişiliği kaldırıldı. Tarhan’a göre mesele şu: Benim yaptığım hesabın doğru olup olmadığını tahkik etmek lazım. İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü bir liste çıkarmış olmalılar ama ilan etmiyorlar. Niçin ilan etmiyorlar o da belli değil. Yüksek Seçim Kurulu da aynı şeyi yapabilir. YSK veya Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü bir liste yapmalı ve şuralarda şu kadar üye seçilecek demeli. Benim belediye meclisi üyelerini hesaplama olanağım yok”.

Kasabalarda partililerin tatmini azaltabilir

NTVMSNBC’ye bilgi veren Tarhan Erdem, Mart ayındaki yasal düzenlemeyle değişen sayıların etkilerinin neler olabileceği konusunda şu değerlendirmeyi yaptı: “Kasabalarda daha çok düşme var, illerde ve ilçelerde yok. Tam tersine ilçelerde çoğalma oldu. 43 arttı. Bunların çoğu da büyükşehirlerde. Seçim bakımından bir değişiklik yapmaz ama partililer bakımından tatmini -eğer aday olmak bir tatmin ise- azaltır kasabalar için. O da il genel meclisi seçimlerini ne kadar etkiler bilmiyorum”.

AK Parti 81 belediyenin 58’ini kazanmıştı

Seçim akşamı Büyükşehir ve İl merkezleri belediyelerinin sonuçlarının diğerlerinden daha erken öğrenileceğini söyleyen Erdem, seçim algılarının buna göre ulaşacağını belirtti: “2004 seçimlerinde Ak Parti, son kanunla sayıları değişmeyen 16 büyükşehir ve 65 il merkezi olmak üzere 81 belediyenin 58’ini yani yüzde 72’sini kazanmıştı. 2009 Mart seçimlerinde AK Parti’nin buralarda alacağı sonuç, başarılı olup olmadığının işaretini verecek.

Mart 2009’da seçilecek belediye başkan sayıları:

* Büyükşehir Belediye Başkanlığı: 16
* İl merkezi Belediye Başkanlığı: 65
* Büyükşehirlere Bağlı İlçelerin Belediye Başkanlığı: 120
* Diğer İlçeler Belediye Başkanlığı: 773
* Kasaba Belediyeleri Başkanlığı:1.157
* Toplam Belediye Başkanlığı Sayısı: 2.131

Binlerce insan istifa edecek

Yüksek Seçim Kurulu’nun 15 Kasım’da aldığı karara göre, aday olmak isteyen kamu görevlilerinin 1 Aralık 2008 Pazartesi günü saat 17.00’ye kadar kadar istifa etmeleri gerekiyor. Erdem, YSK tarafından açıklanan istifa tarihinin doğru hesaplandığını söylüyor:

“Kanuna göre YSK haklı görünüyor. Çünkü, “Seçimlerin başlangıç tarihinden 1 ay önce istifa etmeleri lazım” deniliyor. Seçimlerin başlangıç tarihi de üç ay geriye gittiğinizde 1 Ocak gelir. 1 Ocak’tan 1 ay önce de 1 Aralıktır. YSK 1 Aralık dediğine göre 1 Aralık’tır. Bu daha çok partiler bakımından, parti yöneticileri bakımından önemli. 13 gün sonra siyasi parti yönetim kurullarından, başkanlıklarından yüzlerce, binlerce insan istifa edecek demektir. Hepimizin görevi kanunu bilmek. Seçimlerin başlangıcından 1 ay evvel diyor kanun. Bürokrat veya değil hepimiz kanunu doğru bilmek mecburiyetindeyiz. YSK şunu da yapabilirdi. Böyle bir karar hiç çıkarmazdı, 1 Aralık’tan sonra yapılan hiçbir başvuruyu kabul etmezdi.”

Erdem, 1963’teki seçimlerde yaşanan ilginç bir örneği bizlere hatırlatıyor:

Erogan görevinden istifa etmedi diye seçilemedi...

Bunun en meşhuru İstanbul Belediye Başkanının 1963 senesinde İstanbul Denizcilik Bankası’nda hukuk müşaviri olduğu için seçildiği halde iptal edilmesidir. 63’te İstanbul Belediye Başkanlğı seçiminde Nuri Erogan adaydı, seçildi, daha fazla oy aldı. Biz de meseleyi YSK’ya götürdük. “Şu tarihte istifa etmesi gerekirdi. İstifa etmedi. Dolayısıyla bu tutanağın iptali gerekir” dedik. Ve Erogan seçilemedi, Belediye Başkanlığına Haşim İşcan geldi.