Buzulların hızla erimesi, deniz seviyesinin yükselmesi, kıyıların yok
olması... Küresel ısınmaya çare olması beklenen ‘İklim Değişikliği Zirvesi’
bugün Danimarka’nın Kopenhag kentinde başlarken zirvede 2012’de süresi bitecek
olan Kyoto Protokolü’nün yerine, yeni bir protokol imzalanması bekleniyor. İklim
zirvesine 192 ülkeden 15 bin delege, ile yaklaşık 30 bin ‘eylemci’ katılacak.
Kopenhag’ın dünyanın kurtuluşu konusundaki umutları karşılayıp karşılamayacağı
önümüzdeki 11 gün içinde belli olacak.
Uluslararası İklim Değişikliği Paneli’ni düzenleyen bilim adamlarına göre,
önlem alınmazsa bu yüzyılda dünya dört derece ısınacak. Hatta kimi bilim
adamları bunun 2050’ye kadar gerçekleşeceğini savunuyor. Dört derece az gibi
görünse de yeryüzü için felaketlerin başlangıcı sayılıyor. Buzulların hızla
erimesi, deniz seviyelerinin yükselmesi, kıyıların yok olması dünyayı bekleyen
felaketlerin başında yer alıyor.
Dünya ülkeleri, küresel iklim değişikliği konusunda ilk zirveyi 1992’de
Rio’da gerçekleştirdi. Katılımcı ülkeler Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği
Çerçeve Sözleşmesi’ni (BMİDÇS) imzalandı. Sözleşme kapsamında bugün kadar 14
taraflar konferansı düzenlendi. Conference of the Parties (COP) adı verilen bu
toplantıların ilki 1995’te Berlin’de yapıldı. 1996’da da Cenevre’de COP2
düzenlendi. Sözleşme, ilk meyvesini Japonya’da verdi. Kyoto kentinde düzenlenen
COP3’te ‘Kyoto Protolü’ imzalandı.
BMİDÇS’nin devamı niteliği taşıyan bu protokolle sanayileşmiş ülkeler,
1990’daki atmosfere saldıkları sera gazı oranlarını 2008 - 2012 yılları arasında
yüzde 5.2 oranında düşürmeyi taahhüt etti.
İmzalar atıldı ama...
Gerek protokolün yaptırımının olmaması, gerekse ABD, Çin ve Avustralya gibi
sera gazı salımında çok önemli bir paya sahip ülkelerin protokole taraf olmaması
nedeniyle salımlarda önemli bir azalma olmadı. Sadece ABD tüm dünyanın sera gazı
salımının yüzde 25’inden sorumlu. 1997’de imzalanan protokol en son Rusya’nın da
taraf olmasıyla 2005’te yürürlüğe girdi. Kyoto Protokolü’nün süresi 2012’de
doluyor. Bu nedenle 2012 sonrasında geçerli olacak yeni bir protokolün
imzalanması gündeme geldi.
Kopenhag’dan beklenenler
COP toplantıları her yıl ayrı bir ülkede yapıldı. Son toplantı 2008’de
Polonya’nın Poznan kentindeydi. Bu yılki COP15 ise Danimarka’nın Kopenhag
kentinde düzenlenecek. 1-18 Ar alık tarihlerindeki 11 gün sürecek zirvede
katılımcı ülkeler iklim değişikliğiyle mücadele konusunda neler yapılması
gerektiğini belirterek ülke hedeflerini açıklayacak, beklentiler tartışılacak.
Kopenhag’daki zirveyi önemli kılan ise Kyoto’dan sonra yeni bir anlaşmanın
imzalanacağı ve bu kez Kyoto’ya taraf olmayan ABD ve Çin’in de imza atacağı
beklentisi.
|