ABD'yi yeniden harika hale getirme vaatleriyle başkan seçilen Donald Trump, bu doğrultuda aldığı kararlarla uluslararası ticarete ciddi darbeler vuruyor. Ticaret açığı verdiği her ülke ve ürün için kendi ülkesinde üretim isteyen, gümrük vergilerini artıran Trump’ın son hamlesi Türk çeliği için oldu.
Türk çeliği yeni bir sıkıntıyla karşı karşıya
Hürriyet'ten Şebnem Turhan'ın haberine göre, dünyanın en kaliteli çeliği olan Türk çeliğine karşı Donald Trump, 1962 Ticaret Anlaşması’nın yayınlandığı yıldan bu yana kullanılmayan ‘Section 232’ (Bölüm 232) yasasını tozlu raflardan indirdi. Bu yasa ABD başkanına eğer milli güvenliği tehdit ediyorsa ithalatı kısıtlama yetkisi veriyor. Kaliteli Türk çeliği, türlü sıkıntılar yaşadığı ve damping davalarıyla karşı karşıya kaldığı ABD’de şimdi de ulusal güvenliğe tehdit suçlamasıyla karşı karşıya. Yasa uyarınca önce çelik ithalatına ilişkin açılan soruşturma en fazla 270 günde tamamlanacak.
NATO ve Avrupa Birliği'nden tepki aldı
Trump, nisan ayında kararını dünyaya duyurduğu an uluslararası ticarette büyük tepkiyle karşı karşıya kalmıştı. Öyle ki savunma örgütü NATO toplantısında bile Trump’ın ticareti engellemesinin sebebi milli güvenlik olduğu için çelik ticaretine önlem konulursa, karşılığının verilmesi tavsiye kararı çıktı. G20 toplantısında ise ABD ve Avrupa Birliği yetkilileri restleşti. AB yetkilileri şayet Trump kısıtlamayı çelik için getirirse ABD’den ithal burbona (viski) ek vergi koyacağını açıkladı. ABD’nin AB’ye içki ihracatının yüzde 20’sini burbon oluşturuyor, bu da yaklaşık 130.8 milyon dolar ediyor.
DTÖ kurallarına aykırı
Şebnem Turhan'ın sorularını yanıtlayan İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Özel Hukuk Bölümü öğretim üyesi Yard. Doç. Pınar Artıran, Türkiye’nin yıllardır en büyük sıkıntısının çelik olduğunu ve bugün de Trump ile beraber daha sıkıntılı günlerin geldiğini belirterek, şöyle konuştu:
“Türk çeliği dünya üzerindeki en kaliteli çeliklerden biri. Çin de büyük bir üretici. Aşırı üretimi var ama Türk çeliği ile karşılaştırıldığında bizimkisi son derece kaliteli. ABD’de de çelik üretimi var. Türk çeliğini ABD piyasasına sokarken ABD sürekli ekstra vergi uygulamak istiyor. Ama bu DTÖ kurallarına aykırı. Bu yüzden sürekli Türk çeliğinin damp yani teşvik edildiğini iddia ediyorlar. Amerikan piyasasında Türkiye’nin çelik sektörüne teşvik verdiğini iddia ediyorlar ve bizim çeliğimiz üzerinde ek vergi koyuyorlar. Soruşturma açıyorlar.”
Bunların yanı sıra şimdi Trump’ın, ABD’li çelikçileri güçlendirmek için tozlu raflardan ‘Section 232’yi indirdiğini vurgulayan Artıran, “Hiçbir ABD başkanının aklına gelmemiş gibi Trump hükümetinin aklına geldi ve çelik için kullanmaya başladılar. Son 1 aydır uluslararası ticarette müthiş protesto var” açıklamasını yaptı.
ABD Başkanı Donald Trump, Section 232’yi devreye sokmak için yaptığı açıklamada yıllardır ucuz ticaret kanunlarının Amerikan çelik şirketlerini yaraladığını savunmuştu. Trump ABD’yi ucuz çelik selinden arındırıp kepenklerin kapanmasına ve yaygın işten çıkarmalara yol açan kuşatmanın aşılacağını söylemişti.
Türk çelikçisi dava açtı
DTÖ’nün görüş aldığı 3 kadın akademisyenden biri olan Pınar Artıran, geçen ay ABD’nin Türk çeliğine karşı durmaksızın yaptığı soruşturmalara karşılık dava açtığını vurgulayarak “ABD, Türk çeliğine haksız yere ekstra vergi uyguluyor. Türk çelikçisi DTÖ nezdinde davasını açtı. Türk hükümetinin teşvik vermediğini kanıtlamak için şimdi öncelikle hakem heyeti oluşturuluyor." Bu soruşturmanın 6-9 ay içinde karara bağlanacağını belirten Artıran, “Çok önemli bir karar olacak. Türk çeliği piyasa rekabet koşullarına son derece uygun olan ama mağdur olmuş bir endüstrimiz. Türkiye lehine karar çıkar ise bundan sonraki kararlara da örnek teşkil edecektir ve ABD’ye de bir uyarı olacaktır” dedi.
Section 232 nedir?
Uzmanlara göre, ABD Başkanı John F. Kennedy dönemindeki 1962 Ticaret Yasası’nın ‘belirsiz’ bir bölümü olan Section 232, ABD Başkanı’na Kongre’nin onayına gerek duyulmaksızın önlem almasına imkân sağlıyor. Son 54 yılda ABD başkanları Section 232 maddesini, yani ithalatın milli güvenliğe tehdit oluşturduğu gerekçesiyle kısıtlama yetkisini ABD başkanına verme uygulamasını sadece 5 kez kullandı. Bunlardan sonuncusu 2001 yılında Bush’un yine çelik ithalatı için yaptığı başvuruydu ki bu soruşturmada ABD’nin ulusal güvenliğine tehdit bulunamadı.